Allereerst een kleine greep uit de recente actualiteit omtrent de levenslange straf in Nederland.

20 augustus 2008 – NOS: “Levenslange straf moet humaner”
25 augustus 2008 – Trouw: “Wetsvoorstel Antillen als voorbeeld”

Hopelijk ten overvloede, maar ik zal het hier toch zeggen: levenslang is in Nederland echt levenslang. Tussen de maximale straf van levenslang en de stap daaronder, 30 jaar (de optelling blijkt wel uit het wetboek van Strafrecht), zit niks. Zoals uit de kleine greep blijkt is uitzichtloosheid een concreet probleem. Gestraften schijnen ook een zekere mate van rechtmatigheid te moeten kunnen zien in de straf. Meer dan 15 jaar straffen schijnt volgens de literatuur zinloos te zijn omdat de gestrafte dan een weerzin van de maatschappij krijgt: “Dit heb ik niet verdiend.” Resocialiseren is dan een tot falen gedoemde missie.

We weten ons dus eigenlijk geen raad met die levenslang gestraften. Anders dan op gratie hopen kunnen ze momenteel niet. Revisie zoals er nu wellicht op de Antillen gaat komen is op zich goed, maar van belang is dan wel dat er tijdens de straf aan resocialisatie gedaan wordt. Iemand niet voort helpen omdat deze toch levenslang gestraft is en dan opeens na revisie terug de maatschappij in sturen kan niet. Ik vraag me ernstig af hoe het oordeel van de rechter die de levenslange straf uitspreekt en dus in beginsel niet van resocialisatie uitgaat mee moet wegen in een revisie. Interessante materie.

Een andere “oplossing” voor het probleem van uitzichtloosheid

Toch, deze actualiteit is voor mij meer aanleiding om een andere gedachtegang eens uit te werken. Feitelijk is het heel simpel. Verreweg de meeste Nederlanders zijn gesteld op hun vrijheid en achten dat welhaast een twee-eenheid met hun leven. Geen vrijheid zonder leven, maar ook geen leven zonder vrijheid. Wat ik mij afvraag is of we levenslang gestraften de keuze mogen (of misschien zelfs moeten) geven om voor de dood te kiezen. Levenslang gevangen zitten zou eigenlijk per definitie uitzichtloos zijn en zoals ik stel, als je geen leven hebt zonder vrijheid dan zou het voor sommigen een ondraaglijke straf zijn. Mag deze persoon er voor kiezen om, in plaats van de levenslange gevangenisstraf te ondergaan, ter dood gebracht te worden?

Nu schijnt de doodstraf best populair te zijn onder de Nederlanders, maar of men voor een keuze zal zijn zoals ik voorstel vraag ik me af. Wel meen ik dat het een redelijk alternatief is voor waar het Forum nu een probleem in ziet: de uitzichtloosheid. Die uitzichtloosheid kies je voor als je ook voor de dood had kunnen kiezen.

Hoe zou mijn suggestie in de praktijk uitpakken? Daar kunnen we met enige fantasie een recent voorbeeld van vinden in de VS.
17 december 2007 – New Jersey Abolishes Death Penalty

Helaas, toen de opheffing van de doodstraf in New Jersey speelde had ik betere artikelen voorhanden. Die kan ik niet meer goed vinden, maar de situatie is denk ik duidelijk. New Jersey heeft de doodstraf afgeschaft. Degenen op “death row” kregen de keuze of zij hun straf omgezet wilden zien in levenslang zonder mogelijkheid tot vervroegde vrijlating. Of ze daar nou voor zouden kiezen of niet kwam volgens mij de facto op hetzelfde neer: New Jersey zou de doodstraf niet uitvoeren. De gedetineerden op “death row” kozen hoe dan ook allen voor omzetting.

Deze steekproef is maar heel beperkt en heeft haken en ogen. Toch blijkt dat degenen die in een situatie zitten waar ze min of meer voor de keuze gesteld worden (dood of levenslang) er toch voor kiezen te leven in gevangenschap. In dat opzicht ontbeert mijn idee wellicht praktisch nut, omdat wellicht niemand voor de dood zal kiezen, ook niet als levenslang het alternatief is.

En toch, een gestrafte laten kiezen tussen de dood of levenslang vind ik een interessant idee. Toegegeven, deels druist dat in tegen het idee dat de staat niet haar onderdanen mag doden. Anderzijds, in een tijd waarin vrijheid van onschatbare waarde is voor sommigen is levenslang misschien wel onmenselijker dan het alternatief van de dood.

Related posts:

1. Lucia de B(erk) eindelijk vrijgesproken
2. Witte boorden criminaliteit: zwaarder straffen
3. CU notitie onder de loep