Drent in Rotterdam » Opinie

Semipublieke bonussen en digitale televisie

Martin van Elp — Tue, 06 Dec 2011 20:08:48 +0000

Een kamermeerderheid heeft besloten dat er geen bonussen meer mogen worden toegekend in de semipublieke sector. Hoe je er nog voor gaat zorgen dat competente personen, in voldoende mate, voor dat soort banen gaan kiezen, lijkt niemand zich zorgen om te maken. Kijk, dat kan dus niet. Dit komt uit de koker van de PvdA, voorstander van een grote overheid. Hoe kun je dan vervolgens de logische conclusie niet trekken dat je ook wat over moet hebben voor goede bestuurders voor die grote overheid? Tenenkrommend. Neem een voorbeeld aan Singapore, waar de slimste beste mensen naar hun kunnen beloond worden door de overheid, en bespaar ons deze utopische nonsens.

Ondertussen bij de buren in het kabinet zitten ze er ook naast. Aanbieders van digitale televisie worden verplicht om vanaf medio 2013 minimaal 30 zenders in het basispakket door te geven. Volgens het NOS Journaal vanavond om te voorkomen dat mensen met pluspakketten op kosten worden gejaagd. Onzin. Als je aanbieders verplicht meer zenders door te geven, kun je er wel van uit gaan dat de prijs van het basispakket omhoog gaat. Al was het maar omdat het dan moeilijker is om prijsdifferentiatie toe te passen. Bij het netneutraliteit-verhaal op de mobiele telefoonmarkt, gebeurde hetzelfde.

We leven in een democratie dus als de meerderheid domme dingen wil doen, dan doen we dat maar. Toch, de economische wetenschap heeft over de jaren enkele praktisch onbetwiste wijsheden opgeleverd. Mensen zijn niet zo altruïstisch dat ze ongeacht het verschil in beloning bij de (semi-)overheid gaan werken: jammer, maar helaas. Extra zenders laten doorgeven is niet gratis: there’s no such thing as a free lunch. Politici moeten misschien maar verplicht worden een basiscursus Economie te volgen, want dat bespaart de maatschappij vervolgens een hoop goedbedoelde ellende.

Nederland behaalt brons op WK Welvaart

Martin van Elp — Mon, 07 Nov 2011 11:40:27 +0000

Nederland is door de Verenigde Naties als derde gerangschikt op de Human Development Index 2011, ofwel het WK Welvaart. Alleen de van grondstoffen vergeven Noren en Australiërs hebben we voor ons moeten dulden. Onze bronzen plak hebben we te danken aan een goede score op de drie onderdelen levensverwachting, onderwijs en rijkdom.

Op die bronzen plak, ten teken van onze ongekende welvaart, zouden we trots moeten zijn. Het streven naar een beter leven is de drijvende kracht achter onze markteconomie, dus genoegzaam achterover hangen is niet de juiste houding. Toch, continu zuurpruimen dat het zo slecht gaat met Nederland is evenmin op zijn plaats, want dat is gewoon aantoonbaar onwaar. Af en toe tevreden zijn over hoe goed we het al hebben, moeten we niet vergeten.

Die hoge score op welvaart betekent ook dat we wat te verdelen hebben. Moeten we onze welvaart dan maar verbrassen? Nee. Wel moeten we ons door niemand zomaar wijs laten maken dat iets niet kan. Moet de pensioenleeftijd omhoog? Lijkt mij verstandig, maar het ‘moet’ niet. We hebben als welvarend land iets te kiezen en die keuzevrijheid moeten we claimen ook. De tijd dat de aanpak van problemen op ons neerdaalt als ware een bindend vonnis is wat mij betreft voorbij, want dat brons kunnen we met keuzevrijheid verzilveren.

Godsdienstvrijheid versus bijzonder onderwijs

Martin van Elp — Wed, 07 Sep 2011 12:17:43 +0000

Gisteren bleek dat gelovigen elkaar officieel het leven zuur mogen maken. Het Hof Amsterdam besloot namelijk dat een katholieke middelbare school een hoofddoekverbod mag instellen. De katholieke grondslag was bekend, dus had de leerlinge in kwestie moeten weten dat haar hoofddoek problemen kon geven. Ik bespeur bij mijzelf een nare bijsmaak. Het recht op bijzonder onderwijs is er niet om andersdenkenden te pesten.

Artikel 23 van de Grondwet voorziet slechts in “voldoend” openbaar lager onderwijs per gemeente, basisscholen dus. Middelbare scholen kunnen ook een bijzondere grondslag hebben. Zolang leerlingen een redelijk alternatief hebben bij de keuze voor een middelbare school, zie ik nog geen probleem. Dit is daarentegen, ook gezien art. 23 Gw, niet altijd het geval.

De situatie die aanleiding gaf tot deze uitspraak betreft het Don Bosco in Volendam. Ik heb even provisorisch gezocht en volgens mij is het beste alternatief een openbare middelbare school in Zaandam, 25 kilometer verderop. Ja, dat is een alternatief, maar echt overhouden doet het niet. Elke moslima die een hoofddoek wil dragen, kan dus na de basisschool niet in Volendam terecht, terwijl er wel gewoon een middelbare school staat. Dat is fout.

De bijsmaak die ontstaat, komt doordat gemeenschappen kennelijk via een achterdeur andersdenkenden kunnen ‘wegpesten’. Ik zeg niet dat dit het motief is in Volendam, maar verdraagzaamheid is wel ver te zoeken. Volendam is duidelijk minder aantrekkelijk geworden voor islamitische gezinnen met opgroeiende dochters. Dat is kwalijk. Het recht op bijzonder onderwijs mag er niet toe leiden dat andersdenkenden uit een gemeenschap worden geweerd.

Wilders eet van twee walletjes

Martin van Elp — Wed, 27 Jul 2011 12:12:31 +0000

“De PVV noch ik zijn verantwoordelijk voor een eenzame verknipte idioot die de vrijheidslievende anti-islamiseringsidealen op gewelddadige manier misbruikt, hoe graag sommigen dat ook zouden willen,” schrijft Geert Wilders zelf op de website van de PVV. Hij distantieert zich terecht van de Noorse terrorist Anders Breivik. Maar wat nu als we Wilders’ afwijzing van verantwoordelijkheid een beetje herschrijven?

“De Islam noch zijn volgelingen zijn verantwoordelijk voor verknipte idioten die de islamitische idealen op gewelddadige manier misbruiken, hoe graag sommigen dat ook zouden willen.”

Maximilien de Robespierre

De Verlichting bracht ons burgerrechten, maar ook types als Robespierre. Het zou voor mij een verlies aan beschaving zijn als wij de ideeën van de Verlichting niet hadden verwezenlijkt omdat het ook voor minder eerzame doelen gebruikt kan worden. Een ondubbelzinnige afwijzing van de Islam, zoals Wilders deze predikt, betekent de facto hetzelfde als een algehele afwijzing van de Verlichting. Wat winnen we daarmee en wat verliezen we er mee?

Ondubbelzinnige afwijzing van de Islam mag natuurlijk. Ik vind het alleen dan wat cru dat Wilders vooraan staat om zich te distantiëren van de terrorist van Oslo. Als dit nu eenmaal is wat jouw ideologie kennelijk ‘veroorzaakt’ moet je dat ook maar dragen. Als moslims in jouw ogen in iets ondubbelzinnig verwerpelijks geloven, moet je erkennen dat je dat zelf ook doet, want hoe anders valt de aanslag in Oslo te interpreteren dan een waarschuwing voor de ‘Islamtsunami’?

Persoonlijk zie ik het nog weer anders. Gekken zijn van alle tijden. Zowel gekken zelf als slachtoffers, nabestaanden en toeschouwers hebben de onbedwingbare drang te snappen waarom dingen gaan zoals ze gaan. Ik noem dat: gevolg zoekt oorzaak. Deze Breivik is niet goed snik. Was Breivik niet rechtsextremist/christenfundamentalist (oid) geworden dan was hij wel om een andere reden door het lint gegaan.

Is er niets tegen gekken te doen? Vast. Maar niet door te luisteren naar wat ze zelf als reden opgeven voor hun daden. Een reden voor terrorisme is altijd te geven, want die verzin je gewoon. Hun gedachtegoed ondubbelzinnig afwijzen, zoals Wilders bij de Islam, brengt ons niets verder. Zou het Wilders al lukken de door hemzelf verzonnen Islamisering te ‘stoppen’, dan komt er de dag erna weer iets anders om misbruik van te maken.

PS. Harrie Verbon gaat op Joop.nl er op in dat Wilders alle religieus fundamentalisme moet afwijzen. Wat ik hierboven betoog is dat hij zelfs alle fundamentalisme moet afwijzen, waaronder dus ook zijn eigen betoog tegen de Islam.

Student: wees verstandig en leen!

Martin van Elp — Sun, 19 Jun 2011 19:17:52 +0000

nu.nl: Studenten steken zich flink in de schulden

Men blijft zich maar druk maken over studenten die (veel) geld lenen. Waar het nooit over gaat is dat hier hele goede rationele gronden voor te geven zijn. Ik behoor tot de groep studenten die behoorlijk wat geleend heeft, vermoed ik. Onlangs werden alumniverenigingen door het Erasmus Magazine bevraagd hierover. Mijn reactie was de volgende.

“Zelf ben ik betrekkelijk recentelijk afgestudeerd en de afbetaling vangt voor mij pas in 2012 aan. Wel heb ik een vrij helder idee over lenen, temeer ik de laatste jaren van mijn studie als mr.drs.-student grotendeels zelf heb moeten financieren. Toen de studiefinanciering afliep heb ik mij beter verdiept in de voorwaarden en naar aanleiding daarvan ben ik begonnen maximaal te lenen. Ik heb mijn gewone bestedingspatroon gehandhaafd en het overschot tegen gunstige rente (vrij opneembaar tot maximaal 1-jaar deposito’s) weggezet. Het overschot rendeert daardoor op dit moment positief. Zou het om wat voor reden dan ook nodig zijn, kan ik met de korte looptijden dit deel van de lening snel aflossen.

Het overschot is ‘handig om te hebben’ wanneer ik een grote uitgave (auto, witgoed, verhuizing en interieur) zou willen doen. Waar een andere afgestudeerde misschien gedwongen is een persoonlijke lening af te sluiten, ga ik dit overschot gebruiken. Dan betaal ik een beduidend gunstiger rente dan op een PL. Persoonlijk ga ik er nu van uit dit potje nooit nodig te hebben, maar ‘stel dat’ is het gebruik minder pijnlijk dan meteen naar de bank te moeten.

Dan resteert het bedrag dat ik heb moeten lenen om te wonen en te leven de laatste 2½ a 3 van 7 jaren studie. Ik kan het niet meer helemaal terugrekenen, maar zonder serieuze bijverdiensten denk ik ongeveer 22-24 duizend euro besteed te hebben. Ongeveer de helft van dat bedrag heb ik daar bovenop kunnen sparen voor het hiervoor genoemde ‘potje’. De vervolgvraag is dan natuurlijk: hoeveel geld is dat in de praktijk als je gaat werken?

De meeste Rotterdamse studenten volgen studies met een goed perspectief op de arbeidsmarkt (bv. economie, bedrijfskunde, rechten, medicijnen). Startsalarissen zijn al dusdanig hoog (vaak gelijk bovenmodaal) dat wanneer iemand enigszins poogt een paar jaar als student te blijven leven er jaarlijks met gemak zeker 5 duizend euro gespaard kan worden. Dan ben je, als je meteen zou willen aflossen (wat ik ontraad), in 4-5 jaar van je IBG lening af. Lijkt mij een zeer schappelijke en te overziene periode.

Degenen die meteen alles willen – huisje met een tuintje, ruime stationwagon, verre vakanties en zo snel mogelijk in de luiers – maken het zichzelf in mijn ogen moeilijker dan nodig. In dat geval lopen je maandelijkse lasten gelijk hard op en dan kan de aflossing wel pijn doen. Als je tijdens het studeren meer hebt geleend dan nodig, zoals ik, kun je natuurlijk ook dat geld (dat je anders niet gehad zou hebben) aanwenden om mee af te lossen. Dan heb je goed beschouwd heel lang geen toegenomen maandlasten en begint het aflossen vanuit je eigen salaris pas jaren later.”

Of in andere woorden: verstandig lenen is niks mis mee en sterker nog is lenen (bij de DUO) juist verstandig.

Hand schudden in publieke functie

admin — Thu, 03 Feb 2011 20:08:11 +0000

De Hogeschool van Amsterdam staat het een van haar docenten toe om vrouwen niet langer de hand te schudden vanwege zijn geloofsovertuiging. De (huis)jurist zal er daar wel op gewezen hebben dat een gang naar de Commissie Gelijke Behandeling bij een ander besluit verplichte kost zou worden met onwelgevallige uitkomst. Kous af zou je zeggen, want dit verhaal kennen we nu wel.

Niet dus: Van der Laan wil dat docent wel handen schudt. Mooi voor de bühne, maar dat standpunt moet je gewoon niet willen verdedigen. Ik kan er niet bij hoe het schudden van een hand zo zwaarwegend kan zijn dat je daarmee discriminatie zo kunt gaan opleggen. Handen schudden, ‘hoe is het er mee’ en leugentjes-om-bestwil zijn sociale smeermiddelen en geen normen en waarden waar ons land mee staat of valt. Als een school deze ruimte wil bieden, moet dat kunnen en daar heb je als bestuurder verder van af te blijven.

Met Van der Laan ben ik het dus niet eens en met de Commissie gelijke behandeling die overal een stokje voor steekt evenmin. Als een school iemand om het niet schudden van handen wil ontslaan, moet dat ook kunnen. Vervelend voor de persoon in kwestie, maar voordelig voor ieder ander waarbij het idee kan bestaan dat deze dat in de toekomst ook niet wil. Scholen zullen steeds vaker preventief personen niet aannemen uit vrees dat men er niet meer af komt als iemand bijvoorbeeld verlicht van vakantie terug komt. Dat is evenmin wenselijk.

Het is hier kiezen tussen twee kwaden: openlijke of verborgen discriminatie. Met The Market for Lemons indachtig, kies ik dan toch voor het eerste omdat het dan voor iedereen kenbaar is en iedereen van goede wil niet hoeft te lijden onder de slechten.

an der Laan wil dat docent wel handen schudt

Vergrijzingstsunami: of valt het allemaal wel mee?

Martin van Elp — Wed, 02 Feb 2011 15:19:43 +0000

Een meerderheid in de Tweede Kamer wil van het Spaarfonds AOW, dat geen spaarfonds is, af: nu.nl. Volgens Professor Jacobs (EUR, CPB, Netspar) is de burger misleid, is er niet gespaard voor de oude dag van de Nederlander en laten maatregelen om het tij te keren te lang op zich wachten. Er staat ons een hoop ellende te wachten in de toekomst als we clubs als Netspar, de pensioendeskundigen van Nederland, moeten geloven.

Deskundigen klakkeloos geloven, zeker als ze zich in clubs gaan organiseren, is voor mij niet vanzelfsprekend. Hoe bewust is men zich van groupthink, een groepsproces waarin zelfkritiek verdampt? Ik geloof ook heus dat het sommetje oplossen als Nederland verder vergrijst niet makkelijk wordt. Er zullen keuzes gemaakt moeten worden. De sommen van onderzoekers als Jacobs maken inzichtelijk dat we nu grote beloftes gedaan hebben. Diezelfde sommen kunnen ons echter niet voorschrijven hoe wij aan onze beloftes gaan voldoen.

Moet de pensioenleeftijd omhoog? Nee. Moet de pensioenuitkering omlaag? Nee. Niets moet. We zijn de jungle uitgewandeld om ons lot in eigen hand te nemen en dat is het enige dat ‘moet’. Misschien dat we na uitgebreid afwegen er voor kiezen om die maatregelen te nemen en ik kan ook toelichten waarom die dingen niet ‘moeten’.

Er zou niet gespaard zijn voor de vergrijzingsgolf. Dat is pertinent onjuist. De Nederlandse staatsschuld kan met gemak verdubbelen zonder al te veel pijn. Die ruimte zie ik als spaarpot en kan heel wat AOW van betaald worden. De ruimte die daar nog ligt is de eerste reden om niet van ‘moeten’ te hoeven spreken.

De tweede reden is dat de arbeidsproductiviteit nog steeds stijgt. We worden nog steeds rijker. Als wij met elkaar afspreken dat we die toenemende welvaart aan onze ouders overdragen voor hun oude dag, dan doen we dat. Hoezo de leeftijd ‘moet’ omhoog, als wij gewoon meer geld bij elkaar brengen?

Het is in mijn ogen de taak van de economische wetenschap om knelpunten in de huidige organisatie van de economie aan te wijzen. Knelpunten aanwijzen is nodig om vervolgens een keuze te kunnen maken om deze op te lossen. Economen kunnen niet voorschrijven wat er moet gebeuren en slechts binnen grenzen aangeven wat de kosten en baten van gekozen maatregelen zijn.

De uiteindelijke keuze hoe we de vergrijzing gaan betalen is een politieke keuze die in ultimo bij de kiezer ligt. Niet exclusief bij de economische wetenschap.

Staatsschulden: Noord-Europa als dealer van Zuid-Europa

Martin van Elp — Sat, 18 Dec 2010 19:29:19 +0000

Volgens Arnoud Boot, en vele anderen, zouden we de ‘solidariteit’ met onze collega’s in Zuid-Europa moeten doorbreken. Doordat Europese landen impliciet garant staan voor elkaar lokt dit bij sommige landen niet te repareren kwistig gedrag uit. De Zuid-Europese economieën zouden in zekere zin structureel/cultureel anders functioneren waardoor daar de loonkosten per eenheid product veel harder oplopen. Voor de Euro was daar het middel van devaluatie van de eigen munt een oplossing voor. Dat kan nu niet meer, waardoor via consumptie de schuldposities van deze landen zijn opgelopen, totdat ze semi-’ondragelijk’ werden.

Er is nu een enorme hoeveelheid garantievermogen bij elkaar gebracht in de EFSF wat de grootste problemen voorlopig moet verhelpen. Sommigen menen dat het IMF er maar weer eens de zweep over moet gooien in Zuid-Europa, daar zijn ze goed in immers. Anderen willen een splitsing in (minstens) twee valutagebieden: een euro voor Zuid-Europa en een voor Noord-Europa. Allemaal met de impliciete ondertoon dat onze vrienden in Zuid-Europa er een zooitje van hebben gemaakt, dat zij de boel verpest hebben door onverstandig met hun geld om te springen, en dat ze ‘ons’ in Noord-Europa meeslepen in de misère. Ik vraag mij af hoe eerlijk het is om met de beschuldigende vinger naar het zuiden te wijzen.

Sterke economieën als de Duitse, en in het kielzog bijvoorbeeld de Nederlandse, hebben al tijden overschotten op de ‘lopende rekening‘. Dat betekent dat die landen, kort door de bocht, meer verkopen aan het buitenland dan zij van het buitenland kopen. Dat is precies waardoor een land als Griekenland in de problemen is gekomen. Simplistisch voorgesteld hebben Duitsers geld aan Grieken uitgeleend, waarmee deze Grieken vervolgens weer Duitse producten hebben gekocht. Het verdiende geld hebben deze Duitsers vervolgens weer uitgeleend aan de Grieken. Toen Duitsland nog de Mark had en Griekenland de Drachme zou de Drachme, vanzelf, minder waard geworden zijn door deze keten van transacties. Duitse producten zouden snel duurder geworden zijn voor de Grieken, waardoor de vraag naar Duitse makelij zou zijn teruggelopen. Hierdoor zou het tekort op de lopende rekening van Griekenland terug zijn gelopen.

Door de invoering van de Euro is dit duurder worden van Duitse producten, via deze route, niet gebeurd. Immers, Grieken hebben nu dezelfde munt als de Duitsers, waardoor transacties in verschillende munten de prijzen van buitenlandse producten niet meer beïnvloeden. Wat wel gebeurd is, zoals hiervoor omschreven, is dat exporterende landen in het Euro-gebied de consumptie van importerende landen hebben gefinancierd. Eigenlijk had men moeten aanvoelen dat bepaalde mechanismen die van oudsher werkten via verandering van wisselkoersen er niet meer waren. De ECB had bijvoorbeeld Duitsland (en bv. ook Nederland) moeten opdragen de overschotten op de lopende rekening terug te brengen. Dat is niet gebeurd. De meeste Noord-Europese landen hebben Zuid-Europese landen van goedkoop krediet voorzien. Dit uitgeleende geld heeft men verdiend door tegen een bijzonder gunstige wisselkoers (1 Duitse Euro = 1 Griekse Euro) naar Zuid-Europa te exporteren. In andere woorden: Noord-Europa heeft Zuid-Europa in zekere zin verslaafd gemaakt aan goedkoop krediet, en goedkope producten uit het Noorden.

Een dealer van de straat, of bookmakers om mijn part, zijn ook wel bereid om enige tijd geld te lenen aan hun afnemers om de verslaving eerst nog wat sterker aan te zetten. Als het dan echt uit de hand gelopen is, kan het misbruik beginnen. Noord-Europese landen hebben lang geprofiteerd van het exporteren naar, voornamelijk, Zuid-Europa. Ik vind dat in morele zin Noord-Europa medeplichtig is aan de problemen in de PIIGS-landen. Als jij een overschot op je lopende rekening hebt, mede door een gunstige wisselkoers, en je met de overschotten de tekorten van andere landen relatief goedkoop dicht, heb je ook gewoon schuld. De gehele Eurozone handelt relatief weinig met niet-Europese landen. Een overschot op jouw lopende rekening betekent dus meteen dat je een bevriend land elders in Europa in de problemen aan het helpen bent, zeker als dat te lang duurt. De verontwaardiging in landen als Duitsland (en Nederland) over de schulden van landen als Griekenland vind ik dus grotendeels misplaatst. Niet minder misplaatst dan een drugsdealer die klaagt dat zijn klanten in een sociaal isolement zijn gekomen, en daardoor hun schulden niet afbetalen.

Verjaring

Martin van Elp — Sun, 12 Dec 2010 14:51:08 +0000

Eind november gingen geluiden op in de Tweede Kamer om de verjaring van zware geweldsmisdrijven af te schaffen: nrc.nl. Verjaring betreft hier dus het strafrecht; wanneer de verjaringstermijn is verstreken kan er geen strafvordering meer ingesteld worden naar aanleiding van een strafbaar feit. In andere woorden: iemand gaat vrijuit met het verstrijken van voldoende tijd.

Nieuwe forensische methoden maken het mogelijk om meer dan vroeger zogeheten ‘cold cases’ alsnog op te lossen. Misdrijven die jarenlang door onvoldoende bewijs niet opgelost konden worden, zijn nu met nieuwe technieken alsnog op te lossen. Dat heeft minder zin, als de gevonden dader door verjaring niet meer gestraft kan worden.

In 2006 werd al geregeld dat bijvoorbeeld voor moord geen verjaring meer optreedt. Daar is in eerste instantie weinig tegen. Technologische vooruitgang vereist herziening van bestaande regelingen. Wel moeten we altijd kritisch blijven over hoe ver we gaan en waarom we tot wijziging over gaan. Is dit bijvoorbeeld ook een achterdeur om het misbruik in de kerk weer strafbaar te krijgen? Wijziging vanwege anekdotische gebeurtenissen, hoe begrijpelijk ook, vind ik niet gewenst. Wat in redelijkheid forensisch nog strafbaar kan zijn, moet dat zijn, en niet omdat we er nu achter komen dat sommige zaken nogal ongelegen verjaard zijn.

Inzicht in type 1 en type 2 fouten is bij het afschaffen van verjaring van belang. De verjaring van een delict betekent namelijk dat niet alleen de dader niet meer vervolgd kan worden, maar ook dat een onschuldige niet meer vervolgd kan worden. Dat lijkt mij een relevant aspect bij delicten van 20+ jaar geleden. Een type 1 fout treedt op in het strafrecht wanneer een onschuldig iemand veroordeeld wordt. Dat is niet te voorkomen, zoals ook wel blijkt uit de portie die we de laatste tijd gehad hebben: Ina Post, Lucia de Berk en anderen.

Technologische vooruitgang en nieuwe inzichten hebben bijgedragen aan deze ontdekkingen van opgesloten onschuldigen. We mogen dus ook verwachten dat in de toekomst het minder vaak voor komt dat een onschuldige veroordeeld wordt. De vraag die ik mezelf stel is of deze verworvenheid niet meer dan teniet wordt gedaan door te morrelen aan de verjaringstermijnen. Getuigen zijn al slecht te vertrouwen, laat staan 20+ jaar na dato. De kans op fouten neemt daar toe, hoe graag we ook een misdadiger straffen. Oprekking, of zelfs afschaffing, van verjaring is niet per definitie verkeerd. Wel moeten we met elkaar kritisch blijven ten aanzien van hoeveel opgesloten onschuldigen we accepteren, want die gaan er weer meer komen met de (gedeeltelijke) afschaffing van verjaring.

Verdieping: Type I and Type II Errors – Making Mistakes in the Justice System

Minimumstraffen

Martin van Elp — Tue, 09 Nov 2010 20:52:57 +0000

Minimumstraffen worden zo af en toe geopperd, laatstelijk door de PVV en bij de formatie. Wat daarmee precies opgelost moet worden blijft vaak in het midden. Ingeschat kan worden dat een deel van de bevolking soms te weinig vergelding proeft, en dat er naar de smaak van sommigen te veel gedifferentieerd wordt op basis van de bijzondere omstandigheden van het geval.

In de (rechts)economie geldt dat als je de spelregels verandert, het goed mogelijk is dat alle ‘spelers’ zich anders gaan gedragen. Zo ook bij minimumstraffen. Iemand die een misdaad pleegt heeft dan minder reden om zich halverwege nog te bedenken, de minimumstraf is waarschijnlijk al binnen. In sommige gevallen zal er zelfs een prikkel gegeven worden om getuigen naar de andere wereld te helpen, omdat de kans op een milde straf gereduceerd is. Het Openbaar Ministerie (OM) zal geneigd zijn ‘het beestje’ niet meer bij de naam te noemen als een minimumstraf in een specifiek geval pertinent onredelijk is. De rechterlijke macht zal zich, als het al zo ver komt, in allerlei bochten wringen als in een individueel geval een minimumstraf te zwaar is. Op voorhand is niet te overzien waar we dus uit gaan komen met de strafmaten en veiligheid in Nederland. Mogelijk worden misdadigers extremer in hun daden, en gaan juristen verzanden in kwalificatiespelletjes: ‘als ik het geen moord noem, is het ook geen moord.’

In 2008 zaten er al relatief veel mensen in de Nederlandse gevangenissen in vergelijking met de ons omringende landen. Daarnaast heb ik altijd begrepen dat de straffen in Nederland de afgelopen decennia al zijn toegenomen. Op het moment dat het publiek zich roert, en het OM haar eisen naar boven bijstelt, lijken rechters dus (uiteindelijk) te volgen. Nog afgezien van of je wel zwaarder moet willen straffen, kunnen straffen dus ook omhoog zonder de nadelen van minimumstraffen.