De abstracte analyse onderschrijf ik. En ik denk dat dit soort analyses tevens onderstrepen waarom de economische wetenschap met argusogen wordt bekeken, en in voorkomende gevallen wordt gewantrouwd. Criminaliteit verlagen door mensen langer op te sluiten is een open deur en in mijn beleving een verontrustend soort pragmatisme. Als we het Wetboek van Strafrecht opheffen verdwijnt criminaliteit als sneeuw voor de zon. En toch zit ook daar niemand op te wachten.

Allereerst vraag ik mij af of iemand die nog onwetend is over zijn plek in de maatschappij (Rawls’ Veil of Ignorance) wel een dergelijk harde maatregel tegen veelplegers zou wensen. Stel immers voor dat je het zelf bent…

Een ander risico van het benutten van deze gesignaleerde potentie zie ik in de resulterende gemakzucht in het preventieve traject. Onder het mom dat iemand het maar lekker uit moet zoeken, en als hij zich niet gedraagt bergen we hem gewoon lang op vind ik niet getuigen van beschaving. Wanneer langere celstraffen gemeengoed worden, kan dat de verantwoordelijkheid jegens elkaar aantasten. Immers als iemand zich niet weet te gedragen lost vadertje staat het met een stevige celstraf wel op.

Daardoor is de analyse partieel omdat detentie in vele opzichten niet gratis is. Nergens worden de maatschappelijke kosten van criminaliteit afgewogen tegen de kosten van langere detentie. Er is geen aandacht voor verdere maatschappelijke implicaties zoals moreel risico. En daarbij is het ook nog de vraag hoe de welvaart van deze veelplegers meegewogen wordt.

Related posts:

1. Witte boorden criminaliteit: zwaarder straffen
2. Vaker celstraf voor topbestuurder?

Interessant artikel om te lezen. Alhoewel inderdaad kwalitatief lijkt de verhandeling mij economisch intuïtief sluitend.

Ik denk ook dat het correct is om het omslagstelsel als relatief gunstig te betitelen toen de AOW werd ingesteld. Zouden we bij aanvang een kapitaaldekking hebben gehad (AOW fonds), door zoals bv. hiervoor gesuggereerd het fonds vol te storten met aardgasbaten, dan was er nog meer kapitaal geweest dat een bestemming had moeten vinden. Dat lijkt nu al een probleem, en dat was dan nog groter geweest. In dat opzicht heb ik me ook wel eens de volgende dingen afgevraagd.

Bij een vergrijzende bevolking zou het aantal bijdragers aan het AOW fonds afnemen, en had dus uiteindelijk het totale niveau van de portefeuille onder druk kunnen komen staan.
- Wat zou er gebeurd zijn als de AOW met kapitaal gedekt zou zijn, en het AOW fonds dus onder druk van vergrijzing langzaam aan de markt onttrokken had moeten worden?
- Bij een vergrijzende bevolking had het AOW fonds bovendien steeds meer moeten differentiëren naar ‘veilige’ beleggingen. In hoeverre zou dat mogelijk geweest zijn?

Deze vragen zijn zolang de grijze druk toeneemt denk ik ook relevant voor de invoering van een kapitaal gedekte AOW. Idealiter zou kapitaaldekking ingevoerd worden zodra de grijze druk weer afneemt, dan vervallen immers bovengenoemde vragen en is de druk op de ‘transitiegeneratie’ het laagst. Nu de grijze druk tot 2040 eerst nog verdubbelt voordat deze afneemt, kunnen we daar, helaas, waarschijnlijk niet op wachten.

Uiteindelijk is mijn voornaamste vraag wat de bestemming zou moeten zijn van alle geld in een kapitaalgedekt AOW fonds. Er is, mede door de vergrijzing, een afnemende behoefte aan additionele investeringen. Vervanging van bestaande economische infrastructuur zal (spoedig?) de regel worden. In hoeverre zullen er dan überhaupt voldoende, verstandige, levensvatbare investeringsmogelijkheden zijn voor een AOW fonds, zonder dat er weer een bubbel ontstaat?

Related posts:

1. Hoogervorst weet het beter: kabinet oppassen niet te veel lenen
2. Zuinig zijn op spaarders

In een open brief aan PvdA-leider Job Cohen smeekt de Landelijke Studentenvakbond hem geen ’slimmerikenbelasting’ in te voeren.

Het is moeilijk om niet te veronderstellen dat de LSVb niet het hele plaatje voor ogen heeft. Ten eerste valt een belangrijk deel van de impact van de crisis neer bij mensen die al een groot gedeelte van hun pensioen hebben opgebouwd. Daarnaast krijgen huidige jongeren het hoe dan ook voor de kiezen, bijvoorbeeld bij een hogere AOW-leeftijd. Omzetting in een sociaal leenstelsel lijkt mij een pijnlozere constructie, dan heel veel andere ingrepen die op de jeugd afkomt. Daar heeft de LSVb te weinig oog voor.

Ten tweede vind ik het niet verkeerd dat er meer prikkels komen om een verstandige studiekeuze te maken, en de studie serieus te nemen. Er zijn er genoeg waar het daar in mijn ogen bij aan schort. Daarnaast zou ik, in overeenstemming met de partijen die dit plan opperen, graag zien dat dit geld in het onderwijs blijft. Links en rechts valt er kwalitatief behoorlijk wat te verbeteren. Daar het beschikbare geld in steken vind ik meer hout snijden dan inkomensondersteuning die in zijn geheel omgezet wordt in een gift.

Ook vind ik het telkenmale bij het banale af dat studenten durven te klagen over hun financiële vooruitzichten. Het gros van de HBO en WO studenten gaat bovenmodaal verdienen. Bovenmodaal is gewoon vorstelijk, punt. Niet zeuren als je dan jouw opleiding moet gaan terugbetalen. Je kunt het missen, echt.

Overigens verbaasd mij dat ook telkens weer. Een bedrag van, zeg 50.000 euro, lenen om te investeren in jezelf krijgt bijna iedereen koudwatervrees bij. En als er een huis gekocht moet worden, sloten tot voor kort veel net-afgestudeerden zonder blikken of blozen tophypotheken af op 125% van de woningwaarde leunend op twee volledige inkomens. Ik snap daar helemaal niks van. Een stapel stenen is je toch niet meer waard dan jouw eigen verdiencapaciteit en persoonlijke ontwikkeling?

Related posts:

1. VVD programma besproken
2. Staatsschuld: paniek in de tent?

Wanneer je banen gaat zwemmen in een zwembad moet je onder meer bepalen in welke baan je andere zwemmers in de weg gaat zwemmen. Een econoom, zoals ik, ziet hier een allocatieprobleem. Dit probleem is perfect beantwoord als, gegeven het aantal banen, het totale niveau aan ‘ergernis’ voor alle zwemmers geminimaliseerd wordt. Of beter, dat het totale nut van zwemmen gemaximaliseerd is.

Relevante factoren bij dit zwembadeconomische vraagstuk zijn zaken als de zwemsneldheid, fanatisme en de eigen perceptie van waar men zou horen te zwemmen. In mijn lezing begint het bij dat laatste, en vervolgens bepalen ander factoren of je, na verloop van tijd, een andere baan kiest: je kunt wel denken dat je een nieuwe Pieter van den Hoogenband bent, maar als je meer drijft dan zwemt dobber je waarschijnlijk in een baan waar je de rest in de weg ligt.

Fanatisme bepaalt volgens mij ook of je banen telt, en dus hoe belangrijk het is dat je ‘niet in de weg gezeten’ wordt. Als je dat niet doet, steek je gewoon een stuk af en is de kans dat je ‘ergernis’ oploopt door slomere zwemmers tot haast nihil gereduceerd. Ik tel geen banen…

Op basis van voorgaande, en waarneming in de praktijk kan een typering gegeven worden van elke baan in een zwembad. ‘Mijn’ zwembad heeft vier banen:

1. Bejaarden: hier drijft men meer dan men zwemt, kletst men meer dan men zwemt, en is het voor een niet-bejaarde maar wat moeilijk om jezelf serieus te blijven nemen.
2. Slome duikelaars en andere mindere goden: hier drijven niet-bejaarden dus, en de minder fanatieke zwemmers die niet op een baantje meer of minder kijken.
3. Minkukels en de betere goden: naast dat hier de mensen zwemmen die het zwemmen wel snappen, liggen hier zwemmers in het water die als golfslagmachine niet zouden misstaan. Die zijn hyperfanatiek, maar de realiteit dwingt van baan vier naar baan drie.
4. Toppers: borstcrawlers die het écht kunnen, en een enkele mindere god die het denkt te kunnen en net niet traag genoeg is om te downgraden.

Zo bezien is er een zeker informatieprobleem. Zwemmers in baan vier die beter op hun plaats zouden zijn in baan drie, zwemmers in baan twee die net zo goed in baan drie zouden kunnen liggen en dan nog enkelen in baan twee die qua typologie ook in baan een zouden kunnen dobberen. Afhankelijk van het aandeel in het totaal aantal zwemmers zouden sommige banen ‘overbelast’ kunnen raken en dan wordt er dus uitgewaaierd naar naastgelegen banen: substitutie. Net als in de echte wereld is er geen link tussen baan een, het ‘laagste’ segment, en baan vier, het ‘hoogste’ segment: de tussenliggende banen fungeren als communicerende vaten, wat hier zou betekenen dat als er ‘te’ veel zwemmers in baan vier zijn er uiteindelijk ook meer zwemmers in baan een komen ‘ondanks’ mijn typering.

Zouden bordjes met mijn omschrijving iets helpen? Of zou dat alleen maar meer ergernis wekken? Hmmm…

No related posts.

Belachelijk vinden de staten het dat de uitkering gecorrigeerd wordt voor het vermogen dat provincies hebben.

Waarna er nog verwezen wordt naar de Icesave en Ceteco affaires. Daarin verloren respectievelijk Noord-Holland en Zuid-Holland karrevrachten geld, waardoor ze nu een minder vermogende provincie zijn. (On)bewuste naïviteit wordt dus niet afgestraft, en in feite beloond.

Hier gaat inderdaad iets mis. Het gevaar van moreel risico wordt binnengehaald. Als provincies een hogere uitkering krijgen als hun vermogen lager is, creëer je een immens sterke prikkel om risico’s te nemen. Als het goed gaat, pak je de jackpot en als het mis gaat word je gered door de Rijksoverheid en de belastingcenten die alle Nederlanders bijeen brengen. Dat moeten we niet willen, als je de mist in gaat als provincie moet je daar voor bloeden. En hopelijk kiezen de inwoners dan in het vervolg ook betere bestuurders. Indirect worden immers de inwoners van een risico-zoekende provincie beloond, en dat is inherent fout. Elk volk krijgt de leider die zij verdient, en als die er een puinhoop van maakt, zul je daar toch in belangrijke mate mee moeten leren leven.

Hetzelfde gevaar lopen we met gemeentebestuurders. Fratsen zoals het Adje theater in Tilburg en de Noord-Zuidlijn in Amsterdam hebben hun impact op de gemeentelijke financiën. Daarmee beïnvloeden dergelijke megalomane projecten de beschikbaarheid van geld voor andere bestemmingen. Gebreken elders kunnen nopen tot Rijksondersteuning want daar hebben sommige gemeenten (zogenaamd?) geen geld voor. Gaat het helemaal mis, krijgt een gemeente de artikel 12-status. Dan krijgt de gemeente extra geld in ruil voor extra toezicht. Maar helpt dat dan nog? In het hypothetische geval dat het mis zou lopen met Amsterdam geldt nog steeds dat er een periode door de zure artikel 12-status gebeten moet worden, maar ondertussen ligt die Noord-Zuidlijn er wel.

Naar aanleiding van de Ceteco affaire werd bankieren door lagere overheden verboden. Dat is niet genoeg. Het gevaar van moreel risico houdt in mijn ogen in dat er in een nationale eenheidsstaat voor lokale overheden geen ruimte is om autonoom grote (megalomane) investeringen te doen. Ook is er geen ruimte om grote kasoverschotten te hebben. De kans dat bij (on)bewust verkeerde inschatting de rekening op het bord van de hele Nederlandse maatschappij komt te liggen, is onacceptabel.

Related posts:

1. Topinkomens, overheidsingrijpen en moreel risico
2. Bankentaks levert geen geld op

Bezuinigingen

* De VVD wil een kleinere staat met een kwart minder politici, halvering van het aantal ministers en veel minder ambtenaren. Dit levert 4 miljard euro op in 2015, oplopend naar ruim 6 miljard in 2020.
* De VVD wil uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking en de afdracht aan de Europese Unie halveren. In 2015 bespaart dit 4,5 miljard euro belastinggeld, oplopend naar 5,5 miljard in 2020.
* De VVD wil de kansloze immigratie tot nul beperken en stoppen met inburgeringssubsidies. Immigranten moeten voor werk en niet voor de uitkering naar Nederland komen, dus de eerste tien jaar in Nederland krijgen zij geen uitkering. Dit levert 0,5 miljard euro op in 2015, oplopend naar een kleine 2 miljard in 2020.
* In de sociale zekerheid wordt de re-integratiebureaucratie beperkt en alleen écht jong gehandicapten krijgen een uitkering. De WW wordt korter, maar de eerste maanden hoger. Dit leidt in 2015 tot 4 miljard euro besparingen, oplopend tot 9 miljard in 2020.

Minder ministers en minder ambtenaren is een terugkerend punt natuurlijk. In mijn ogen is dat alleen mogelijk als de overheid ook daadwerkelijk minder gaat doen. De indruk dat je met het modewoord ‘efficiencyslagen’ miljarden kunt bezuinigen vind ik niet realistisch. Minder ambtenaren leidt te vaak tot de inhuur van ‘consultants’ en die zijn bepaald niet goedkoper.

Minder geld naar EU en ontwikkelingssamenwerking ben ik niet bijzonder enthousiast over. De bijdrage aan de EU zou inderdaad eerlijker kunnen, maar wat betreft ontwikkelingssamenwerking vind ik dat we ons aan internationale afspraken moeten houden. Dat anderen dat niet doen, is voor mij geen reden om het dan ook maar niet te doen. Afspraken maken en nakomen betaalt zich ook uit, en slimme inzet van ontwikkelingshulp kan het Nederlandse bedrijfsleven ook van profiteren

Ook ben ik niet enthousiast over de negatieve houding ten opzichte van immigranten. Ja, ik ben het er mee eens dat mensen hier niet voor een uitkering horen te komen. Ik vind daarentegen ook dat als je bijdraagt aan sociale verzekeringen, dat je er ook van hoort te profiteren als dat zo uitkomt. Onderzoek eens, zoals bij de AOW, of je rechten kunt opbouwen als immigrant en op basis daarvan uitkering krijgt. Tien jaar sowieso niets is mij te gortig, en lijkt mij oneerlijk ten opzichte van Nederlandse uitvreters.

Beperking van de sociale kant van de arbeidsmarkt (WW etc.) vereist in mijn ogen dat ook iets aan het ontslagrecht wordt gedaan. Als ik minder WW krijg, moet het een toekomstige werkgever ook gemakkelijker gemaakt worden om mij aan te nemen en te houden. Nu blokkeert het ontslagrecht het aannemen van personeel, want wanneer kun je pas weer van iemand af is maar de vraag. Alleen bezuinigen op WW en degenen die, soms enkel met mazzel, hun baan behouden ontzien, is onvoldoende: het ontslagrecht moet ook soepeler.

Investeringen

* De VVD investeert in veiligheid door méér blauw op straat: 3.500 agenten extra, ook op het platteland.
* De VVD investeert jaarlijks 500 miljoen euro in extra wegen en een forse uitbreiding van het spoorwegennet.
* De VVD investeert 2,5 miljard euro in de kwaliteit van het onderwijs waarmee deze een stevige impuls krijgt.

Zondermeer goede punten lijkt mij. Forse uitbreiding van het spoorwegennet lijkt mij in Nederland de aangewezen manier om woon-werk verkeer mogelijk te houden. Het Nederlandse net schijnt aan de capaciteitsgrenzen te zitten, dus uitbreiding van de infrastructuur is een uitermate verstandig plan. Daarnaast vind ik dat onderwijs erg belangrijk is om sociale verschillen te beperken. Waar sommigen denken dat je met kleptocratentaksen alles oplost, zal een verstandig mens erkennen dat de economie waarin wij leven capaciteiten beloont. Daar is geen progressieve belasting tegen opgewassen. Met dat gegeven moet je dus proberen de capaciteiten van iedereen te maximaliseren, want daarmee bereik je echte nivellering. Investeren in het onderwijs is daarvoor in mijn ogen een geschikt middel, en effectiever en socialer dan even een uitkering of toptarief optrekken.

Vernieuwingen

* Op basisscholen krijgen kinderen weer les in d’s en t’s, de kwaliteit van het vakonderwijs moet omhoog en de VVD wil meer academici voor de klas.
* De VVD kiest voor betaalbare zorg van betere kwaliteit en dichter bij huis.
* Werken en ondernemen moet weer lonen, daarom verlaagt de VVD de belastingen.

Zo beschreven houdt het nog niet veel in. In hoeverre deze wensen betaald kunnen worden vraag ik me af. Wel deel ik de mening dat als wij vinden dat de kwaliteit van het onderwijs en de zorg omhoog moet we in allerlei opzichten daar ook voor moeten willen betalen: meer investeren en betere arbeidsvoorwaarden voor onderwijzers en zorgverleners. Belastingverlaging zou in mijn ogen moeten kunnen, maar lijkt mij niet strikt nodig. Zeker niet als de hypotheekrenteaftrek bijvoorbeeld in stand blijft. Belastingverlaging in de laagste schijf zou ik wel interessant vinden om te proberen ook laaggeschoolden maximaal aan werk te helpen.

Wat wil de VVD niet?

* De VVD wil niet tornen aan de hypotheekrenteaftrek (de overdrachtsbelasting willen we wél aanpakken).
* De VVD wil direct stoppen met de kilometerheffing.
* De VVD wil de Bosbelasting (inkomensafhankelijke ouderenbelasting) afschaffen.

Het gedachtenexperiment dat ik altijd doe bij de hypotheekrenteaftrek is of je het zou invoeren als het er nog niet was: nee. Het verstoort de markt niet zozeer, maar het is wel een bizarre manier van rondpompen van geld. Ik zou het willen afschaffen, en niet omdat de rijken bevoordeeld worden (dat valt reuze mee), maar omdat het een ondoelmatig vreemd fiscaal vehikel is.

Zeker de spitsheffing was een interessante mogelijkheid om efficienter gebruik te gaan maken van het wegennet. Nu waren de Nederlandse ambities weer over de top, maar beter onderzoeken of er niet toch wat meer prijsdifferentiatie kan komen op de weg zou ik niet zo tegen willen zijn als de VVD nu. Ik zie meer kansen voor de economie, dan bedreigingen rond dit dossier.

Over de Bosbelasting heb ik niet echt een mening. Volgens mij heeft niemand daar echt onwijs veel pijn van, dus waarom die fiscalisering van de AOW er af moet zie ik niet zo. Zeker niet omdat die groep naar het nu lijkt eerder met pensioen heeft kunnen gaan dan toekomstige generaties.

Related posts:

1. SP is hypocriet en niet eerlijk
2. Bankentaks levert geen geld op

Klinkt mooi, maar zo werkt dat dus niet. Het is op zijn best herverdeling. Mogelijk gaat het ten koste van economische activiteit, en dat kost écht geld. In beginsel heb ik er geen mening over, maar we moeten uitkijken dat we gaan doen alsof belasting “geld oplevert”. Dat doet het maar zelden. Vaker kost het geld als marktimperfectie, en het is eigenlijk nooit meer dan een herverdeling van geld.

Related posts:

1. Hoogervorst weet het beter: kabinet oppassen niet te veel lenen
2. Spoedcursus economische crisis

Exact een jaar geleden leverde ik over dit onderwerp een stukje voor de almanak van de JFR. Een aangepaste herpublicatie die voor zich spreekt:

Een geboren Rotterdammer schreef al eens treffend over de rol van hebberigheid in de economie. Bernard Mandeville schreef al in 1705 zijn beroemde gedicht “De Morrende Korf of Eerlijk Geworden Schurken” (“The Grumbling Hive, or Knaves Turn’d Honest”).

Mandeville beschreef in dit gedicht een bijenkorf waar iedere bij voor eigen gewin gaat. Zo zaaien de advocaat-bijen enkel twist om daar vervolgens goed aan te verdienen. Ook zijn deze bijen niet te beroerd om mazen in de wet te zoeken, net als inbrekers bij winkels en huizen uitzoeken hoe ze het best kunnen inbreken. Als de bijen een hogere macht vragen of zij hun ondeugd hebzucht mogen verliezen wordt hun verzoek verhoord. De bijen worden vervuld van eerlijkheid. Het lijdt geen twijfel dat advocaat-bijen niks meer te doen hebben in een eerlijke bijenkorf. En zo vergaat het heel veel bijen. De drijvende kracht achter handel, hebzucht, is verdwenen en zonder handel is er nog maar weinig bedrijvigheid. De hele bijenkorf zakt in. Moraal van het verhaal:

“Fraud, Luxury, and Pride must live;
Whilst we the Benefits receive.”

Zolang iedereen de vruchten plukt van hebzucht moeten we niet zo zeuren. Zonder hebzucht zet niemand meer een stap harder dan nodig, en dan worden rijken in een oogwenk nog armer dan de armen nu.

Related posts:

1. Witte boorden criminaliteit: zwaarder straffen
2. Topbankiers aansprakelijk stellen voor financieel wanbeleid

“DEN HAAG – De SP vindt dat het minimumloon met 5 procent omhoog moet, zodat de koopkracht van de laagstbetaalden stijgt. Dat kondigde SP-fractievoorzitter Emile Roemer dinsdagavond aan in het tv-programma Pauw & Witteman.

Hij gaf daarin alvast een inkijkje in het verkiezingsprogramma dat de SP woensdag presenteert. In crisistijd is het volgens Roemer het belangrijkste om mensen die het het moeilijkste hebben, te ontzien en hen zekerheid te bieden.”

Het is eigenlijk te makkelijk, maar juist daarom ook aantrekkelijk om even kort iets over te schrijven: de SP zit weer eens mis. Wat Roemer bedoelt is dat wanneer het minimumloon stijgt, degenen die hun baan houden hun koopkracht stijgt. Er zullen ook mensen zijn die hun baan als gevolg van een dergelijke stijging verliezen, en dus met de gebakken peren zitten. Dat effect van een verhoging van het minimumloon is eerstejaars stof economie.

Daarom is de laatste zin uit bovenstaande quote ook zo frappant, en welhaast stuitend. Een verhoging van het minimumloon ontziet juist niet de zwaksten, maar is eerder te beschouwen als een frontale aanval op die groep. Als Roemer iets wil doen voor deze groep zou ik mijn blik op het belastingstelsel werpen. Wanneer ik abstraheer van lagere belastinginkomsten, zou het interessanter zijn om de armoedeval zo maximaal mogelijk te dichten. We moeten het aannemen van laagopgeleiden zo goedkoop mogelijk maken voor werkgevers, en zo aantrekkelijk mogelijk voor laagopgeleiden.

Ik denk dat een cocktail van belastingverlaging in het allerlaagste segment, een nieuwe schijf(?), en verlaging van het minimumloon heilzamer is dan een verhoging van het minimumloon. Mensen die dat laatste willen, laten zien dat ze te weinig benul hebben van hoe de wereld in elkaar zit.

Related posts:

1. Zuinig zijn op spaarders
2. VVD programma besproken

Al eerder gaf ik aan dat ik vind dat er nogal dramatisch over staatsschulden gedaan wordt. Het CPB kwam afgelopen weken ook al met het 29-miljard-bezuinigen scenario. Ten eerste moeten we waakzaam zijn dat het geslaagde Keynesiaanse overheidsingrijpen niet te vroeg wordt gestaakt. Het risico is dat het prille economische herstel weer omslaat en we juist door premature bezuinigen ons dieper in de problemen brengen. Economische groei alleen verhelpt al in belangrijke mate de schuldenproblematiek.

De balans tussen de schulden die de ontwikkelde landen de afgelopen tijd hebben opgebouwd, ten opzichte van het bruto binnenlands product staat er slechter voor dan vlak na de Tweede Wereldoorlog, citeert de krant The New York Times Lipsky.

En dit neigt naar lachwekkend. Objectief zal het ongetwijfeld zo zijn dat westerse landen ten opzichte van het bruto binnenlands product meer schulden hebben dan na de Tweede Wereldoorlog. Stellen dat dit ’slechter’ is, is een normatieve bewering, die in het licht van de enorm toegenomen wereldhandel hoogst bedenkelijk is. In aanloop naar de Tweede Wereldoorlog ging de wereld door de Grote Depressie: het wantrouwen in anderen, in het bijzonder buitenlanders, was enorm. Al hadden landen gewild, die periode was geen tijd om geld te lenen, ook niet als overheid.

Het huidige tijdsgewricht staat in het teken van de vrije markt. De Sovjet Unie is er niet meer, en China manifesteert zich in veel opzichten als een markteconomie. Alleen al om die reden is er veel meer geld beschikbaar wat op zich zeer wel bij overheden kan landen. Temeer renteniveaus bijzonder laag zijn, in vergelijking met wat we historisch gewend zijn. Daar komt nog eens bij dat nu westerse en ook opkomende economieën veel meer vertrouwen genieten dan net na de Tweede Wereldoorlog. En terecht, wat het tevens logisch maakt dat het aangaan van schulden makkelijker is. Als er al iets bijzonder is dan is het dat we pas onder invloed van een crisis met deze proporties die schuldenniveaus bereiken.

Daarom gaat een vergelijking van het heden met net na de Tweede Wereldoorlog mank. En normatieve opmerkingen op basis van die kromme vergelijking zijn, wat mij betreft, uit den boze.

Related posts:

1. CU notitie onder de loep
2. Staatsschuld: paniek in de tent?