Drent in Rotterdam » economie

Semipublieke bonussen en digitale televisie

Martin van Elp — Tue, 06 Dec 2011 20:08:48 +0000

Een kamermeerderheid heeft besloten dat er geen bonussen meer mogen worden toegekend in de semipublieke sector. Hoe je er nog voor gaat zorgen dat competente personen, in voldoende mate, voor dat soort banen gaan kiezen, lijkt niemand zich zorgen om te maken. Kijk, dat kan dus niet. Dit komt uit de koker van de PvdA, voorstander van een grote overheid. Hoe kun je dan vervolgens de logische conclusie niet trekken dat je ook wat over moet hebben voor goede bestuurders voor die grote overheid? Tenenkrommend. Neem een voorbeeld aan Singapore, waar de slimste beste mensen naar hun kunnen beloond worden door de overheid, en bespaar ons deze utopische nonsens.

Ondertussen bij de buren in het kabinet zitten ze er ook naast. Aanbieders van digitale televisie worden verplicht om vanaf medio 2013 minimaal 30 zenders in het basispakket door te geven. Volgens het NOS Journaal vanavond om te voorkomen dat mensen met pluspakketten op kosten worden gejaagd. Onzin. Als je aanbieders verplicht meer zenders door te geven, kun je er wel van uit gaan dat de prijs van het basispakket omhoog gaat. Al was het maar omdat het dan moeilijker is om prijsdifferentiatie toe te passen. Bij het netneutraliteit-verhaal op de mobiele telefoonmarkt, gebeurde hetzelfde.

We leven in een democratie dus als de meerderheid domme dingen wil doen, dan doen we dat maar. Toch, de economische wetenschap heeft over de jaren enkele praktisch onbetwiste wijsheden opgeleverd. Mensen zijn niet zo altruïstisch dat ze ongeacht het verschil in beloning bij de (semi-)overheid gaan werken: jammer, maar helaas. Extra zenders laten doorgeven is niet gratis: there’s no such thing as a free lunch. Politici moeten misschien maar verplicht worden een basiscursus Economie te volgen, want dat bespaart de maatschappij vervolgens een hoop goedbedoelde ellende.

Nederland behaalt brons op WK Welvaart

Martin van Elp — Mon, 07 Nov 2011 11:40:27 +0000

Nederland is door de Verenigde Naties als derde gerangschikt op de Human Development Index 2011, ofwel het WK Welvaart. Alleen de van grondstoffen vergeven Noren en Australiërs hebben we voor ons moeten dulden. Onze bronzen plak hebben we te danken aan een goede score op de drie onderdelen levensverwachting, onderwijs en rijkdom.

Op die bronzen plak, ten teken van onze ongekende welvaart, zouden we trots moeten zijn. Het streven naar een beter leven is de drijvende kracht achter onze markteconomie, dus genoegzaam achterover hangen is niet de juiste houding. Toch, continu zuurpruimen dat het zo slecht gaat met Nederland is evenmin op zijn plaats, want dat is gewoon aantoonbaar onwaar. Af en toe tevreden zijn over hoe goed we het al hebben, moeten we niet vergeten.

Die hoge score op welvaart betekent ook dat we wat te verdelen hebben. Moeten we onze welvaart dan maar verbrassen? Nee. Wel moeten we ons door niemand zomaar wijs laten maken dat iets niet kan. Moet de pensioenleeftijd omhoog? Lijkt mij verstandig, maar het ‘moet’ niet. We hebben als welvarend land iets te kiezen en die keuzevrijheid moeten we claimen ook. De tijd dat de aanpak van problemen op ons neerdaalt als ware een bindend vonnis is wat mij betreft voorbij, want dat brons kunnen we met keuzevrijheid verzilveren.

Student: wees verstandig en leen!

Martin van Elp — Sun, 19 Jun 2011 19:17:52 +0000

nu.nl: Studenten steken zich flink in de schulden

Men blijft zich maar druk maken over studenten die (veel) geld lenen. Waar het nooit over gaat is dat hier hele goede rationele gronden voor te geven zijn. Ik behoor tot de groep studenten die behoorlijk wat geleend heeft, vermoed ik. Onlangs werden alumniverenigingen door het Erasmus Magazine bevraagd hierover. Mijn reactie was de volgende.

“Zelf ben ik betrekkelijk recentelijk afgestudeerd en de afbetaling vangt voor mij pas in 2012 aan. Wel heb ik een vrij helder idee over lenen, temeer ik de laatste jaren van mijn studie als mr.drs.-student grotendeels zelf heb moeten financieren. Toen de studiefinanciering afliep heb ik mij beter verdiept in de voorwaarden en naar aanleiding daarvan ben ik begonnen maximaal te lenen. Ik heb mijn gewone bestedingspatroon gehandhaafd en het overschot tegen gunstige rente (vrij opneembaar tot maximaal 1-jaar deposito’s) weggezet. Het overschot rendeert daardoor op dit moment positief. Zou het om wat voor reden dan ook nodig zijn, kan ik met de korte looptijden dit deel van de lening snel aflossen.

Het overschot is ‘handig om te hebben’ wanneer ik een grote uitgave (auto, witgoed, verhuizing en interieur) zou willen doen. Waar een andere afgestudeerde misschien gedwongen is een persoonlijke lening af te sluiten, ga ik dit overschot gebruiken. Dan betaal ik een beduidend gunstiger rente dan op een PL. Persoonlijk ga ik er nu van uit dit potje nooit nodig te hebben, maar ‘stel dat’ is het gebruik minder pijnlijk dan meteen naar de bank te moeten.

Dan resteert het bedrag dat ik heb moeten lenen om te wonen en te leven de laatste 2½ a 3 van 7 jaren studie. Ik kan het niet meer helemaal terugrekenen, maar zonder serieuze bijverdiensten denk ik ongeveer 22-24 duizend euro besteed te hebben. Ongeveer de helft van dat bedrag heb ik daar bovenop kunnen sparen voor het hiervoor genoemde ‘potje’. De vervolgvraag is dan natuurlijk: hoeveel geld is dat in de praktijk als je gaat werken?

De meeste Rotterdamse studenten volgen studies met een goed perspectief op de arbeidsmarkt (bv. economie, bedrijfskunde, rechten, medicijnen). Startsalarissen zijn al dusdanig hoog (vaak gelijk bovenmodaal) dat wanneer iemand enigszins poogt een paar jaar als student te blijven leven er jaarlijks met gemak zeker 5 duizend euro gespaard kan worden. Dan ben je, als je meteen zou willen aflossen (wat ik ontraad), in 4-5 jaar van je IBG lening af. Lijkt mij een zeer schappelijke en te overziene periode.

Degenen die meteen alles willen – huisje met een tuintje, ruime stationwagon, verre vakanties en zo snel mogelijk in de luiers – maken het zichzelf in mijn ogen moeilijker dan nodig. In dat geval lopen je maandelijkse lasten gelijk hard op en dan kan de aflossing wel pijn doen. Als je tijdens het studeren meer hebt geleend dan nodig, zoals ik, kun je natuurlijk ook dat geld (dat je anders niet gehad zou hebben) aanwenden om mee af te lossen. Dan heb je goed beschouwd heel lang geen toegenomen maandlasten en begint het aflossen vanuit je eigen salaris pas jaren later.”

Of in andere woorden: verstandig lenen is niks mis mee en sterker nog is lenen (bij de DUO) juist verstandig.

Vergrijzingstsunami: of valt het allemaal wel mee?

Martin van Elp — Wed, 02 Feb 2011 15:19:43 +0000

Een meerderheid in de Tweede Kamer wil van het Spaarfonds AOW, dat geen spaarfonds is, af: nu.nl. Volgens Professor Jacobs (EUR, CPB, Netspar) is de burger misleid, is er niet gespaard voor de oude dag van de Nederlander en laten maatregelen om het tij te keren te lang op zich wachten. Er staat ons een hoop ellende te wachten in de toekomst als we clubs als Netspar, de pensioendeskundigen van Nederland, moeten geloven.

Deskundigen klakkeloos geloven, zeker als ze zich in clubs gaan organiseren, is voor mij niet vanzelfsprekend. Hoe bewust is men zich van groupthink, een groepsproces waarin zelfkritiek verdampt? Ik geloof ook heus dat het sommetje oplossen als Nederland verder vergrijst niet makkelijk wordt. Er zullen keuzes gemaakt moeten worden. De sommen van onderzoekers als Jacobs maken inzichtelijk dat we nu grote beloftes gedaan hebben. Diezelfde sommen kunnen ons echter niet voorschrijven hoe wij aan onze beloftes gaan voldoen.

Moet de pensioenleeftijd omhoog? Nee. Moet de pensioenuitkering omlaag? Nee. Niets moet. We zijn de jungle uitgewandeld om ons lot in eigen hand te nemen en dat is het enige dat ‘moet’. Misschien dat we na uitgebreid afwegen er voor kiezen om die maatregelen te nemen en ik kan ook toelichten waarom die dingen niet ‘moeten’.

Er zou niet gespaard zijn voor de vergrijzingsgolf. Dat is pertinent onjuist. De Nederlandse staatsschuld kan met gemak verdubbelen zonder al te veel pijn. Die ruimte zie ik als spaarpot en kan heel wat AOW van betaald worden. De ruimte die daar nog ligt is de eerste reden om niet van ‘moeten’ te hoeven spreken.

De tweede reden is dat de arbeidsproductiviteit nog steeds stijgt. We worden nog steeds rijker. Als wij met elkaar afspreken dat we die toenemende welvaart aan onze ouders overdragen voor hun oude dag, dan doen we dat. Hoezo de leeftijd ‘moet’ omhoog, als wij gewoon meer geld bij elkaar brengen?

Het is in mijn ogen de taak van de economische wetenschap om knelpunten in de huidige organisatie van de economie aan te wijzen. Knelpunten aanwijzen is nodig om vervolgens een keuze te kunnen maken om deze op te lossen. Economen kunnen niet voorschrijven wat er moet gebeuren en slechts binnen grenzen aangeven wat de kosten en baten van gekozen maatregelen zijn.

De uiteindelijke keuze hoe we de vergrijzing gaan betalen is een politieke keuze die in ultimo bij de kiezer ligt. Niet exclusief bij de economische wetenschap.

Staatsschulden: Noord-Europa als dealer van Zuid-Europa

Martin van Elp — Sat, 18 Dec 2010 19:29:19 +0000

Volgens Arnoud Boot, en vele anderen, zouden we de ‘solidariteit’ met onze collega’s in Zuid-Europa moeten doorbreken. Doordat Europese landen impliciet garant staan voor elkaar lokt dit bij sommige landen niet te repareren kwistig gedrag uit. De Zuid-Europese economieën zouden in zekere zin structureel/cultureel anders functioneren waardoor daar de loonkosten per eenheid product veel harder oplopen. Voor de Euro was daar het middel van devaluatie van de eigen munt een oplossing voor. Dat kan nu niet meer, waardoor via consumptie de schuldposities van deze landen zijn opgelopen, totdat ze semi-’ondragelijk’ werden.

Er is nu een enorme hoeveelheid garantievermogen bij elkaar gebracht in de EFSF wat de grootste problemen voorlopig moet verhelpen. Sommigen menen dat het IMF er maar weer eens de zweep over moet gooien in Zuid-Europa, daar zijn ze goed in immers. Anderen willen een splitsing in (minstens) twee valutagebieden: een euro voor Zuid-Europa en een voor Noord-Europa. Allemaal met de impliciete ondertoon dat onze vrienden in Zuid-Europa er een zooitje van hebben gemaakt, dat zij de boel verpest hebben door onverstandig met hun geld om te springen, en dat ze ‘ons’ in Noord-Europa meeslepen in de misère. Ik vraag mij af hoe eerlijk het is om met de beschuldigende vinger naar het zuiden te wijzen.

Sterke economieën als de Duitse, en in het kielzog bijvoorbeeld de Nederlandse, hebben al tijden overschotten op de ‘lopende rekening‘. Dat betekent dat die landen, kort door de bocht, meer verkopen aan het buitenland dan zij van het buitenland kopen. Dat is precies waardoor een land als Griekenland in de problemen is gekomen. Simplistisch voorgesteld hebben Duitsers geld aan Grieken uitgeleend, waarmee deze Grieken vervolgens weer Duitse producten hebben gekocht. Het verdiende geld hebben deze Duitsers vervolgens weer uitgeleend aan de Grieken. Toen Duitsland nog de Mark had en Griekenland de Drachme zou de Drachme, vanzelf, minder waard geworden zijn door deze keten van transacties. Duitse producten zouden snel duurder geworden zijn voor de Grieken, waardoor de vraag naar Duitse makelij zou zijn teruggelopen. Hierdoor zou het tekort op de lopende rekening van Griekenland terug zijn gelopen.

Door de invoering van de Euro is dit duurder worden van Duitse producten, via deze route, niet gebeurd. Immers, Grieken hebben nu dezelfde munt als de Duitsers, waardoor transacties in verschillende munten de prijzen van buitenlandse producten niet meer beïnvloeden. Wat wel gebeurd is, zoals hiervoor omschreven, is dat exporterende landen in het Euro-gebied de consumptie van importerende landen hebben gefinancierd. Eigenlijk had men moeten aanvoelen dat bepaalde mechanismen die van oudsher werkten via verandering van wisselkoersen er niet meer waren. De ECB had bijvoorbeeld Duitsland (en bv. ook Nederland) moeten opdragen de overschotten op de lopende rekening terug te brengen. Dat is niet gebeurd. De meeste Noord-Europese landen hebben Zuid-Europese landen van goedkoop krediet voorzien. Dit uitgeleende geld heeft men verdiend door tegen een bijzonder gunstige wisselkoers (1 Duitse Euro = 1 Griekse Euro) naar Zuid-Europa te exporteren. In andere woorden: Noord-Europa heeft Zuid-Europa in zekere zin verslaafd gemaakt aan goedkoop krediet, en goedkope producten uit het Noorden.

Een dealer van de straat, of bookmakers om mijn part, zijn ook wel bereid om enige tijd geld te lenen aan hun afnemers om de verslaving eerst nog wat sterker aan te zetten. Als het dan echt uit de hand gelopen is, kan het misbruik beginnen. Noord-Europese landen hebben lang geprofiteerd van het exporteren naar, voornamelijk, Zuid-Europa. Ik vind dat in morele zin Noord-Europa medeplichtig is aan de problemen in de PIIGS-landen. Als jij een overschot op je lopende rekening hebt, mede door een gunstige wisselkoers, en je met de overschotten de tekorten van andere landen relatief goedkoop dicht, heb je ook gewoon schuld. De gehele Eurozone handelt relatief weinig met niet-Europese landen. Een overschot op jouw lopende rekening betekent dus meteen dat je een bevriend land elders in Europa in de problemen aan het helpen bent, zeker als dat te lang duurt. De verontwaardiging in landen als Duitsland (en Nederland) over de schulden van landen als Griekenland vind ik dus grotendeels misplaatst. Niet minder misplaatst dan een drugsdealer die klaagt dat zijn klanten in een sociaal isolement zijn gekomen, en daardoor hun schulden niet afbetalen.

Moreel risico op het Nederlandse spoor

Martin van Elp — Mon, 25 Oct 2010 19:16:41 +0000

Vandaag viel in de Spits te lezen dat de NS meent streng te moeten optreden tegen 2e klas reizigers die in een (over)volle trein geen zitplaats in de 2e klas kunnen gebruiken, en besluiten in de 1e klas te gaan zitten: bijbetalen of boete (naast de Lidl reclame op pagina 7). De reizigersvereniging ROVER is het hier, hoe voorspelbaar, mee oneens. Ik zag al op NUjij dat sommigen menen dat je maar gewoon moet betalen voor de 1e klas als je wilt kunnen zitten.

Klinkt ergens heel logisch, maar(!) er is hier meer aan de hand natuurlijk. De NS varen wel bij de positie van monopolist, met een concessie verkregen van haar enige aandeelhouder. Zodra de NS haar concessie weer binnen heeft, wat geen enkele moeite kost, treedt moreel risico op: de NS kan binnen zekere marges haar reizigers naar believen als oud vuil behandelen als monopolist. Die marges voorkomen excessen, want de Nederlandse Staat heeft er geen belang bij dat iedereen de auto in vlucht.

Wat wel kan gebeuren in dit soort situaties is dat de NS besluiten onder te investeren in 2e klas rijtuigen om zo meer mensen te bewegen een 1e klaskaartje te kopen. Ik acht die vorm van moreel risico heel reëel. Er is eigenlijk geen enkele partij die dit kwalijke gedrag kan afstraffen. Persoonlijk tref ik de 1e klas praktisch altijd nagenoeg leeg aan. Dat vind ik een sterke indicatie dat de hier geschetste immorele onderinvestering daadwerkelijk plaatsvindt.

Om die reden vind ik dat de NS te luchtig over commentaar op dit punt heenstappen. De NS onderkennen niet dat er een sterke prikkel is om te weinig zitplaatsen in de 2e klas te hebben, en tonen niet aan dat zij hier bewust beleid tegen voeren.

Een en ander zou de concessieverlener, de Nederlandse Staat, moeten bewegen om strengere eisen aan de concessie te stellen. Maar daar mogen we weinig van verwachten, want het Rijk verleent niet alleen de concessie, maar is ook eigenaar van de NS. Dat zijn tegenstrijdige belangen die in dit geval er toe leiden dat 2e klas treinreizigers af en toe moeten staan, omdat dat onder de streep de kas van de NS als monopolist spekt.

Vrouwen naar de top

Martin van Elp — Sat, 18 Sep 2010 11:07:16 +0000

Het bedrijfsleven in Europa word nog steeds gekenmerkt door grijze mannen in grijze pakken. Eurocommissaris Reding heeft “[a]ls doel [...] voor ogen dat 30 procent van de raad van commissarissen uit vrouwen bestaat in 2015. Dat moet in 2020 dan verhoogd worden tot 40 procent.” Reding overweegt in ieder geval een wettelijk minimumaantal vrouwen in de raad van commissarissen.

Noorwegen heeft al een dergelijk quotum, en dit heeft geresulteerd in meer vrouwen aan de top. Bovendien stellen onderzoekers Braeken en Sent dat deze Noorse bedrijven beter presteren. Nu raak ik niet gelijk overtuigd van hun analyse van boekhoudkundige data zoals ROA, EPS enzovoort. Voor positieve uitkomsten op basis van die kengetallen kunnen tal van triviale oorzaken zijn, zoals toeval.

In Nederland ligt er op het moment een voorstel voor een quotum bij de Eerste Kamer. In mijn ogen is dit zondermeer een belangrijk middel om het glazen plafond te doorbreken. Intuïtief kan ik mij goed voorstellen dat een mannenclub minder geneigd is een vrouw toe te laten. Met gepaste druk door een quotum kunnen ze er niet meer om heen, en hebben de meer zwijgzame mannelijke voorstanders van vrouwen in hun midden een steuntje in de rug.

Op basis van het Noorse voorbeeld lijkt het wel alsof vrouwen de ‘simpele’ taken krijgen. Dat is geen punt. De eerste groep vrouwen kan zichzelf bewijzen en doorgroeien naar belangrijker functies, of toch tenminste de weg vrij maken voor een volgende generatie die belangrijker functies zal bezetten. Het is niet goed voor te stellen waarom exclusief mannen geschikt zouden zijn voor topfuncties. Een glazen plafond kost ons theoretisch welvaart omdat er vrouwen met potentie dan onder hun potentie terecht komen. In economische termen: vrouwen worden dan verkeerd gealloceerd.

Ik zie wel een psychologisch probleem. Zowel mannen als vrouwen zullen bij een vrouw aan de top altijd het vraagteken hebben of zij daar zit vanwege kunde of quotum. Op korte termijn is dat niet anders. Wel zou ik er sterk voor pleiten om een dergelijk quotum tijdelijk te laten zijn. Een duur van tien of twintig jaar heb ik niet direct een principieel onderscheid tussen, dat is voor de beleidsmakers. Het vervallen van het quotum ergens in de toekomst zal er voor zorgen dat topvrouwen vanaf dan puur op hun kunde geschat zullen worden.

Té pragmatisch: daling criminaliteit door langere straffen

Martin van Elp — Wed, 21 Jul 2010 10:12:57 +0000

In reactie op: Ben Vollaard, “Langere celstraffen verklaren daling criminaliteit”, Me Judice, 17 juli 2010.

De abstracte analyse onderschrijf ik. En ik denk dat dit soort analyses tevens onderstrepen waarom de economische wetenschap met argusogen wordt bekeken, en in voorkomende gevallen wordt gewantrouwd. Criminaliteit verlagen door mensen langer op te sluiten is een open deur en in mijn beleving een verontrustend soort pragmatisme. Als we het Wetboek van Strafrecht opheffen verdwijnt criminaliteit als sneeuw voor de zon. En toch zit ook daar niemand op te wachten.

Allereerst vraag ik mij af of iemand die nog onwetend is over zijn plek in de maatschappij (Rawls’ Veil of Ignorance) wel een dergelijk harde maatregel tegen veelplegers zou wensen. Stel immers voor dat je het zelf bent…

Een ander risico van het benutten van deze gesignaleerde potentie zie ik in de resulterende gemakzucht in het preventieve traject. Onder het mom dat iemand het maar lekker uit moet zoeken, en als hij zich niet gedraagt bergen we hem gewoon lang op vind ik niet getuigen van beschaving. Wanneer langere celstraffen gemeengoed worden, kan dat de verantwoordelijkheid jegens elkaar aantasten. Immers als iemand zich niet weet te gedragen lost vadertje staat het met een stevige celstraf wel op.

Daardoor is de analyse partieel omdat detentie in vele opzichten niet gratis is. Nergens worden de maatschappelijke kosten van criminaliteit afgewogen tegen de kosten van langere detentie. Er is geen aandacht voor verdere maatschappelijke implicaties zoals moreel risico. En daarbij is het ook nog de vraag hoe de welvaart van deze veelplegers meegewogen wordt.

Pensioengelden: te veel of te weinig?

Martin van Elp — Sun, 04 Jul 2010 10:30:20 +0000

In reactie op: Bernard van Praag, “Maak krekels tot mieren: Herstructureer pensioenen en arbeidsmarkt”, Me Judice, jaargang 3, 1 juli 2010.

Interessant artikel om te lezen. Alhoewel inderdaad kwalitatief lijkt de verhandeling mij economisch intuïtief sluitend.

Ik denk ook dat het correct is om het omslagstelsel als relatief gunstig te betitelen toen de AOW werd ingesteld. Zouden we bij aanvang een kapitaaldekking hebben gehad (AOW fonds), door zoals bv. hiervoor gesuggereerd het fonds vol te storten met aardgasbaten, dan was er nog meer kapitaal geweest dat een bestemming had moeten vinden. Dat lijkt nu al een probleem, en dat was dan nog groter geweest. In dat opzicht heb ik me ook wel eens de volgende dingen afgevraagd.

Bij een vergrijzende bevolking zou het aantal bijdragers aan het AOW fonds afnemen, en had dus uiteindelijk het totale niveau van de portefeuille onder druk kunnen komen staan.
- Wat zou er gebeurd zijn als de AOW met kapitaal gedekt zou zijn, en het AOW fonds dus onder druk van vergrijzing langzaam aan de markt onttrokken had moeten worden?
- Bij een vergrijzende bevolking had het AOW fonds bovendien steeds meer moeten differentiëren naar ‘veilige’ beleggingen. In hoeverre zou dat mogelijk geweest zijn?

Deze vragen zijn zolang de grijze druk toeneemt denk ik ook relevant voor de invoering van een kapitaal gedekte AOW. Idealiter zou kapitaaldekking ingevoerd worden zodra de grijze druk weer afneemt, dan vervallen immers bovengenoemde vragen en is de druk op de ‘transitiegeneratie’ het laagst. Nu de grijze druk tot 2040 eerst nog verdubbelt voordat deze afneemt, kunnen we daar, helaas, waarschijnlijk niet op wachten.

Uiteindelijk is mijn voornaamste vraag wat de bestemming zou moeten zijn van alle geld in een kapitaalgedekt AOW fonds. Er is, mede door de vergrijzing, een afnemende behoefte aan additionele investeringen. Vervanging van bestaande economische infrastructuur zal (spoedig?) de regel worden. In hoeverre zullen er dan überhaupt voldoende, verstandige, levensvatbare investeringsmogelijkheden zijn voor een AOW fonds, zonder dat er weer een bubbel ontstaat?

jaargang 3, 1 juli 2010.

Studenten: stelletje dommeriken

Martin van Elp — Thu, 13 May 2010 09:15:28 +0000

‘Schrap slimmerikenbelasting’

In een open brief aan PvdA-leider Job Cohen smeekt de Landelijke Studentenvakbond hem geen ‘slimmerikenbelasting’ in te voeren.

Het is moeilijk om niet te veronderstellen dat de LSVb niet het hele plaatje voor ogen heeft. Ten eerste valt een belangrijk deel van de impact van de crisis neer bij mensen die al een groot gedeelte van hun pensioen hebben opgebouwd. Daarnaast krijgen huidige jongeren het hoe dan ook voor de kiezen, bijvoorbeeld bij een hogere AOW-leeftijd. Omzetting in een sociaal leenstelsel lijkt mij een pijnlozere constructie, dan heel veel andere ingrepen die op de jeugd afkomt. Daar heeft de LSVb te weinig oog voor.

Ten tweede vind ik het niet verkeerd dat er meer prikkels komen om een verstandige studiekeuze te maken, en de studie serieus te nemen. Er zijn er genoeg waar het daar in mijn ogen bij aan schort. Daarnaast zou ik, in overeenstemming met de partijen die dit plan opperen, graag zien dat dit geld in het onderwijs blijft. Links en rechts valt er kwalitatief behoorlijk wat te verbeteren. Daar het beschikbare geld in steken vind ik meer hout snijden dan inkomensondersteuning die in zijn geheel omgezet wordt in een gift.

Ook vind ik het telkenmale bij het banale af dat studenten durven te klagen over hun financiële vooruitzichten. Het gros van de HBO en WO studenten gaat bovenmodaal verdienen. Bovenmodaal is gewoon vorstelijk, punt. Niet zeuren als je dan jouw opleiding moet gaan terugbetalen. Je kunt het missen, echt.

Overigens verbaasd mij dat ook telkens weer. Een bedrag van, zeg 50.000 euro, lenen om te investeren in jezelf krijgt bijna iedereen koudwatervrees bij. En als er een huis gekocht moet worden, sloten tot voor kort veel net-afgestudeerden zonder blikken of blozen tophypotheken af op 125% van de woningwaarde leunend op twee volledige inkomens. Ik snap daar helemaal niks van. Een stapel stenen is je toch niet meer waard dan jouw eigen verdiencapaciteit en persoonlijke ontwikkeling?