Drent in Rotterdam » rechten

Té pragmatisch: daling criminaliteit door langere straffen

Martin van Elp — Wed, 21 Jul 2010 10:12:57 +0000

In reactie op: Ben Vollaard, “Langere celstraffen verklaren daling criminaliteit”, Me Judice, 17 juli 2010.

De abstracte analyse onderschrijf ik. En ik denk dat dit soort analyses tevens onderstrepen waarom de economische wetenschap met argusogen wordt bekeken, en in voorkomende gevallen wordt gewantrouwd. Criminaliteit verlagen door mensen langer op te sluiten is een open deur en in mijn beleving een verontrustend soort pragmatisme. Als we het Wetboek van Strafrecht opheffen verdwijnt criminaliteit als sneeuw voor de zon. En toch zit ook daar niemand op te wachten.

Allereerst vraag ik mij af of iemand die nog onwetend is over zijn plek in de maatschappij (Rawls’ Veil of Ignorance) wel een dergelijk harde maatregel tegen veelplegers zou wensen. Stel immers voor dat je het zelf bent…

Een ander risico van het benutten van deze gesignaleerde potentie zie ik in de resulterende gemakzucht in het preventieve traject. Onder het mom dat iemand het maar lekker uit moet zoeken, en als hij zich niet gedraagt bergen we hem gewoon lang op vind ik niet getuigen van beschaving. Wanneer langere celstraffen gemeengoed worden, kan dat de verantwoordelijkheid jegens elkaar aantasten. Immers als iemand zich niet weet te gedragen lost vadertje staat het met een stevige celstraf wel op.

Daardoor is de analyse partieel omdat detentie in vele opzichten niet gratis is. Nergens worden de maatschappelijke kosten van criminaliteit afgewogen tegen de kosten van langere detentie. Er is geen aandacht voor verdere maatschappelijke implicaties zoals moreel risico. En daarbij is het ook nog de vraag hoe de welvaart van deze veelplegers meegewogen wordt.

Lucia de B(erk) eindelijk vrijgesproken

Martin van Elp — Wed, 14 Apr 2010 13:18:53 +0000

Lucia de Berk vrijgesproken van moorden
04/14/2010 02:54 PM
ARNHEM – De vrijspraak voor Lucia de Berk is een feit wat betreft de moorden en moordpogingen waarvoor zij eerder levenslang kreeg.

Het is een buitengewoon gênante vertoning natuurlijk: wat iedereen al wist moest eerst tot het OM doordringen waarna de rechterlijke macht er een punt aan kon draaien. Statistiek in de hand van een jurist, is als een strijker in de hand van een peuter: levensgevaarlijk. Hoe we een en ander gaan oplossen is niet aan mij: ik denk bijvoorbeeld aan een klankbord met statistici welke de rechter kan raadplegen in plaats van te vertrouwen op de zonderlinge figuur die toevallig het OM wel wil helpen door statistisch bewijs ‘gunstig’ te interpreteren.

De grote vraag is uiteindelijk hoe lang wij nog het laatste oordeel laten aan rechters over onderwerpen waar zij geen verstand van hebben, en dus vaak op weinig meer vertrouwen dan de deskundigheid van een getuige-deskundige. Ik vind die gang van zaken veel te mager in een zelfverklaarde rechtsstaat.

CU notitie onder de loep

Martin van Elp — Wed, 31 Mar 2010 19:24:56 +0000

Zonet zag ik een kort nu.nl artikel over een notitie voor de aanpak van criminaliteit en vergroting van de veiligheid van de ChristenUnie. Er zitten interessante onderwerpen in die ik als liberaal econoom even wil doornemen.

nu.nl: ChristenUnie wil rijken meer boete laten betalen

“DEN HAAG – Rijke mensen moeten hogere boetes gaan betalen dan wetsovertreders die minder te besteden hebben. Zo wordt iedereen die zich niet aan de regels houdt naar verhouding even zwaar beboet. Dat staat in een notitie voor de aanpak van criminaliteit en vergroting van de veiligheid, die de ChristenUnie woensdag heeft gepresenteerd. De ernst van een delict bepaalt hoeveel ‘boete-eenheden’ een wetsovertreder kwijt is. Zijn inkomen bepaalt de hoogte van zo’n boete-eenheid, aldus het plan.”

Verschillende andere landen doen dit al, en ik heb het altijd een interessant gegeven gevonden. Het idee achter een boete is toch vaak dat daarmee onder andere het gedrag beïnvloed wordt. Wanneer een boete maar marginaal is ten opzichte van het inkomen, hoef je weinig effect te verwachten. Nu zou je zo kunnen redeneren dat het bijvoorbeeld bij snelheidsboetes tot op zekere hoogte wenselijk is dat iemand een afweging kan maken tussen de boete en de waarde van de verloren tijd. Omdat het in het verkeer ook om verkeersdoden gaat vraag ik me af hoe lang je een dergelijke lijn vol kunt houden. De vraag is in dit opzicht in hoeverre ‘alles’ te koop zou mogen zijn, en zodra je daar in zekere mate “niet” op antwoordt, wordt een inkomensafhankelijke boete interessant. Zo op het oog een zinnig plan van de CU.

“Popconcert

Bezoekers van een voetbalwedstrijd of een groot popconcert kunnen duurdere kaartjes tegemoet zien als er politie nodig is om de openbare orde rond het evenement te handhaven. De ChristenUnie wil de kosten doorberekenen via een ticketheffing. Uitgangspunt is echter dat organisatoren van evenementen zelf zorg dragen voor de veiligheid.”

Dit vind ik een hoogst dubieus plan. Ten eerste zit er (lage) BTW op die kaartjes, dat moet toch ergens goed voor zijn. Daarnaast betalen we met zijn allen belasting, dat moet toch ook ergens goed voor zijn. Belangrijker nog is de vraag: hoeveel duurder worden die kaartjes dan? Wat als dat mensen weerhoudt om dat soort evenementen zo vaak als gewenst te bezoeken, en dan maar rottigheid gaan uithalen? Er moet niet te luchtig gedacht worden over ‘de gebruiker betaalt’-concepten omdat er vaak allerlei externe kosten bij komen kijken. Sterker nog, waarom zou een brave borst voor politie inzet moeten opdraaien? Die kan het toch ook niet helpen dat anderen minder braaf zijn?

Ik zie ook wel enig verband met wat ik al eens eerder schreef over het verhalen van reddingskosten op schaatsers: Schaatsers zelf laten opdraaien voor redding? In essentie moeten we heel voorzichtig omgaan met deze vorm van kostenverhaal.

“De ChristenUnie noemt het gedoogbeleid mislukt. Coffeeshops werken criminaliteit en overlast in de hand en moeten daarom dicht. De partij wil ook af van het onderscheid tussen soft- en harddrugs. Het gratis uitdelen van heroïne op medisch advies kan eveneens niet door de beugel.

Gedwongen prostitutie

De afschaffing van het bordeelverbod heeft geleid tot illegale en gedwongen prostitutie. Het liefst zou de ChristenUnie dit verbod opnieuw invoeren. Mensenhandelaars moeten zwaardere straffen krijgen. Als ze meer dan eenmaal de fout in gaan, moeten ze levenslang achter de tralies terecht kunnen komen.”

Het is zo makkelijk, maar ik doe het toch: de Drooglegging werkte ook niet. Zwaarder straffen zoals voorgesteld, zou kunnen werken. Ik geloof er niet echt in, maar het zou kunnen. Verbieden onder de geveinsde veronderstelling dat je daarmee het probleem oplost heb ik moeite mee. Zoals ik het lees wil de CU deze zaken verbieden omdat het ‘zondige’ activiteiten betreft. Kom daar dan voor uit, dat dingen verbieden op zich geen klap helpt zou toch gevoeglijk bekend mogen zijn zo langzamerhand. Het enige wat verbieden doet is het creëren van meer criminaliteit, statistisch in ieder geval…

Een stukje DDR aan de Noordzee

Martin van Elp — Mon, 07 Sep 2009 20:20:12 +0000

nrc.nl: Nederland scoort hoog in tapranglijst

De Oost-Duitse Stasi is er haast niets bij, en dan te bedenken dat het getap door onze AIVD nog niet eens is opgenomen in de statistiek. Nu weet ik als econoom dat Hirsch Ballin een punt heeft dat je door verschillen in definitie en dergelijke moeilijk kunt vergelijken. Wie weet wat de CIA uitspookt bijvoorbeeld. Maar(!), je kunt ook op andere manieren naar een en ander kijken.

Afgelopen jaar zijn er dus 26.425 telefoonnummers afgeluisterd. Dat is bijna twee keer zo veel telefoonnummers als dat ons land gedetineerden telt. Nu zegt dat nog niet alles natuurlijk, maar ik vind het opvallend. Als econoom vraag ik me bijvoorbeeld ook af of er niet afnemende meeropbrengsten zijn. Gaat het grijpen naar de tap misschien ook nog eens ten koste van nuttiger opsporingswerk? En raak je het spoor niet makkelijker bijster als je zoveel tapt? Het OM en/of de Politie wil nog wel eens iets kwijt raken… Boeven vangen prima, maar het komt op mij over als privacy schending; niet omdat het moet, maar omdat het kan. En dat is niet iets om trots op te zijn.

Voorzorgsmaatregelen tegen Buma/Stemra

Martin van Elp — Mon, 31 Aug 2009 18:50:08 +0000

De plugin die er voor zorgt dat ik makkelijk Youtube filmpjes op mijn weblog kan plaatsen heb ik voor onbepaalde tijd uitgeschakeld. Ik hoef Buma/Stemra niet op mijn dak, en je zult altijd zien… Waar gaat dit over? Check deze link.

No related posts.

Afgestudeerd als Jurist!

Martin van Elp — Wed, 26 Aug 2009 13:41:45 +0000

Een klein jaar geleden viel hier te lezen dat ik klaar was met Economie, en vandaag zal als het goed is de boeken in gaan als mijn afstudeerdatum voor Nederlands Recht. De scriptie is vanochtend van een cijfer voorzien (8.5), en het is nu alleen wachten op bericht van de examenadministratie dat ik mijn bul kan ophalen. Inderdaad, daar ben ik heel blij mee!

Nu zou ik heel uitgebreid op mijn scriptie in kunnen gaan, maar dat doe ik niet. Het onderwerp betrof het Aanbestedingsrecht en dan meer specifiek de behandeling van clustering door de overheid. Het MKB is bijvoorbeeld van mening dat de overheid te veel opdrachten samenvoegt (clustering), en in mijn scriptie heb ik hier een rechtseconomische analyse van gegeven. Voor degenen die geïnteresseerd zijn in de hele scriptie hieronder een link.

Rechtseconomische Analyse van Clustering in het Aanbestedingsrecht door de Overheid

En dan de vraag wat ik met de vrijgekomen zeeën van tijd ga doen. Vanaf september ga ik twee jaar full-time aan de slag bij mijn huidige werkgever: het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid (EIB), in Amsterdam.

Weg met het “oh, dat mag je toch niet zeggen”-sentiment!

Martin van Elp — Sun, 31 May 2009 10:11:43 +0000

Mark Rutte brak een lans voor het vrije woord en stond zodoende de afgelopen dagen nogal in de belangstelling. De vrijheid van meningsuiting zou weer meer een vrijheid moeten worden dan het slechtst zijn van een beknot recht (link). Ik denk inderdaad dat situaties als die met Gregorius Nekschot en Wilders andere mensen in zelfcensuur drukken. Dat past in ‘mijn’ Nederland niet.

Wat ik al eerder het “oh, dat mag je toch niet zeggen”-sentiment noemde lijkt steeds dieper door te dringen in de maatschappij. Juist door dat sentiment krijg je een situatie dat mensen zich beledigd en gekwetst gaan voelen. Je geeft immers met dit soort vervolgingen aan dat iets niet zou mogen en dat mensen zich gekwetst zouden ‘moeten’ voelen. Het zou niet logisch zijn iemand te vervolgen als die geen schade aanricht. Wat het Amsterdamse Hof in feite stelde door het OM vervolging van Wilders op te dringen is dat moslims zich wel beledigd moeten voelen gegeven de uitspraken van Wilders. Zelfs moslims die er niet zo mee zaten zullen zich naar aanleiding van een dergelijke uitspraak achter de oren krabben in de zin dat ze zich zullen afvragen waarom zij zich niet beledigd voelen. Foute zaak!

Enerzijds struikelde Rutte over de vraag naar ontkenning van de Holocaust, anderzijds was dat geen vraag waar een simpel antwoord op te geven valt. Ik vind bijvoorbeeld dat het strikt verbieden van het ontkennen van de Holocaust arbitrair is. Helemaal omdat hedendaagse genociden (Voormalig Joegoslavië, Rwanda of zoals nu in Sudan) gewoon een politiek spel zijn. Wat maakt het ontkennen van de ene genocide een strafbaar feit en het ontkennen van een andere genocide onderdeel van diplomatie? Ik heb niks op met verbieden, maar ik heb nog minder op met arbitraire verboden.

Gelukkig komt er in de marge wel een stap in de goede richting: kamermeerderheid voor het schrappen van godslastering.

Zwijgrecht: “taking the Fifth”

Martin van Elp — Mon, 13 Apr 2009 11:26:44 +0000

Wat nu volgt is grotendeels academisch gefilosofeer en misschien niet geheel praktisch toepasbaar. Waar ik aan heb zitten denken is een absoluut zwijgrecht. Daarmee bedoel ik dat je überhaupt geen verklaring meer kunt afgeven, al zou je willen. Je praat maar een eind weg, maar het is allemaal volstrekt onbruikbaar in de rechtszaal.

Het zwijgrecht zoals wij dat nu kennen is facultatief, je kunt er gebruik van maken, maar dat hoeft niet. Dat betekent dat je jezelf niet hoeft te incrimineren maar de facto komt een beroep op je zwijgrecht op zelfincriminatie neer. Dat schiet niet op, en passeert het wezenlijke idee van het zwijgrecht in mijn ogen. Een verdachte mag geen druk voelen om maar te bekennen ter voorkoming van erger. Wat dat aangaat is plea bargaining in de VS hoogst pervers. Daarmee wordt het Prisoner’s dilemma uitgespeeld tegen verdachten waardoor net zo vaak de waarheid boven water komt als dat er maar iets verklaard wordt om het risico op een in het vooruitzicht gestelde zwaardere straf te ontlopen.

Nu zou je kunnen zeggen: dat is de VS, maar wij in Nederland zijn netjes en beschaafd en hebben hier dus weinig mee te maken. Ten eerste meen ik dat ook Nederlandse rechters nog wel eens wat willen afleiden uit het zwijgen van een verdachte, al was het maar impliciet. Lijkt mij menselijk, maar niet echt wenselijk.

In dat opzicht zitten er twee kanten aan de Wet OM-afdoening, welke naar zijn aard natuurlijk verschilt van plea bargaining. Enerzijds past het precies in mijn pleidooi dat de verdachte niet onder druk gezet moet worden een verklaring af te leggen. De officier maakt gewoon eigenstandig een strafbeschikking en klaar. Anderzijds wijst het wel in de richting dat wij meer dan vroeger iemand niet alleen verdacht maar ook schuldig achten totdat het tegendeel bewezen is. Ik denk niet dat de plicht jouw onschuld te bewijzen al in beginsel bij de verdachte zou moeten horen te liggen. In mijn ogen is de beperkte strekking van de huidige Wet OM-afdoening een redelijke veiligheid, maar uitbreiding van haar strekking zal immer kritisch beschouwd moeten worden.

Hoe het ook zij, mijn idee is het volgende: je kunt jezelf per definitie niet incrimineren; een bekentenis is zonder waarde. De officier zal voldoende bewijs buiten de verdachte om moeten vergaren. Het vinden van dit bewijs zal eenvoudiger zijn met een bekentenis, maar de bekentenis op zich zou geen bewijskracht mogen hebben. Doordat er nu een keuze is tussen bekennen en niet bekennen wordt uit deze keuze door maatschappij (en rechter) (impliciet) afgeleid of de verdachte schuldig is. Door deze keuze weg te nemen kan deze (impliciete) afleiding ook niet meer plaatsvinden. Zonder alle (mij soms onbekende) voors en tegens af te wegen lijkt mij dat op de lange termijn bevorderlijk voor de waarheidsvinding, hoe cru dat in een individueel geval ook zal kunnen uitpakken.

Gaan strafrechters leren kritisch te denken?

Martin van Elp — Mon, 23 Mar 2009 08:18:22 +0000

Eind 2007 schreef ik in ‘Reactie: “Lucia de B.: Toeval of niet?”‘ dat de strafrechter niet gekwalificeerd genoeg is om bewijs gebaseerd op kansrekening te beoordelen. Ongeveer hetzelfde gold en geldt wat mij betreft voor statistisch bewijs. Rechters waren in mijn ogen een speelbal van (zelfbenoemde) experts.

Gelukkig gloort er enig hoop aan de horizon want President van de Hoge Raad Corstens wil werk maken van het verbeteren van de kennis onder strafrechters (NRC.nl: Strafrechters leren ‘kritisch denken’). Er is veel, in mijn ogen terechte, kritiek op de strafrechter en met het voorgestelde project ‘Kritisch denken’ moet de strafrechter bijgespijkerd gaan worden.

Ik ben zeer benieuwd wat er van terecht komt, zeker omdat resultaat zich pas op zijn vroegst over vijf jaar openbaart. Daarnaast zou ik zeggen dat er op de juridische faculteiten hier ten lande meer dan nu aandacht moet komen voor andere wetenschappen. Een goed begin zou wat mij betreft zijn om Wiskunde A12 (of hoe dat ook moge heten tegenwoordig) verplicht te stellen. Rechten moet af van het imago een pure tekstwetenschap te zijn: in de praktijk wordt veel meer van je gevraagd en dat geldt niet alleen voor de strafrechter.

Zaak Wilders al besloten?

Martin van Elp — Wed, 11 Mar 2009 21:10:33 +0000

Hoge Raad geeft richting Wilders-zaak:

De Hoge Raad heeft nu bepaald dat een uitlating ‘onmiskenbaar’ moet gaan over ‘een bepaalde groep mensen die zich door hun godsdienst onderscheiden van anderen’. De rechter die de zaak tegen Wilders behandelt, zal dat moeten onderzoeken.

Dat is interessant natuurlijk, want Wilders zelf benadrukt telkens dat hij iets heeft tegen de Islam en niet per se iets tegen moslims. Wat mij betreft zal Wilders dus niet succesvol vervolgd kunnen worden wat betreft Artikel 137c Wetboek van Strafrecht. Volgens de persraadsheer zegt dat niets over de vervolging wegens haatzaaien en discrimineren (Artikel 137d Wetboek van Strafrecht), maar zoals ik die beide artikelen lees lenen ze zich qua voorwaarden voor analoge uitleg: als uitspraken sec gericht zijn op een religie vallen deze niet onder de reikwijdte van deze artikelen.

Vorige posts over Wilders en zijn vervolging:
Wilders heeft de grootste…
We moeten Wilders niet willen muilkorven